«Φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για μένα, χωρίς εμένα»

«4ο Πανελλαδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών, Αθήνα 2008»

Όπως ανέφερα σε προηγούμενη επιστολή μου «η αιχμή του δόρατος της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας (Π.Ο.Ε) είναι η νεολαία της. Αυτό αποκρυσταλλώνεται έμπρακτα στις δύο μεγαλύτερες εκδηλώσεις της, το πανελλαδικό φεστιβάλ ποντιακών χορών και στην πανελλήνια συνάντηση ποντιακής νεολαίας, και στη μαζική συμμετοχή της νεολαίας στην ετήσια πανελλαδική συγκέντρωση διαμαρτυρίας για την Ποντιακή γενοκτονία».
Στο τελευταίο φεστιβάλ ποντιακών χορών που έγινε στην Αθήνα η νεολαία ήταν ξανά πρωταγωνίστρια στην σκηνή, αλλά στην πραγματικότητα απούσα και άφωνη στο βήμα. Τους συνεπήρε όλους η μαζικότητα της συμμετοχής των νέων, όμως μίλησαν όλοι εκτός από την νεολαία. Το συγκεκριμένο φεστιβάλ οργανώθηκε και εκτελέστηκε αποκλειστικά από τον Σ.Πο.Σ Νότιας Ελλάδας και νήσων. Η απουσία εκφοράς λόγου εκ μέρους της νεολαίας δεν ήταν παράλειψη ή οργανωτικό λάθος, αλλά πολιτική απόφαση. Αυτό προκύπτει από την επίμονη άρνηση των συγκεκριμένων ανθρώπων στο αίτημα τόσο δημοκρατικά εκλεγμένων αντιπροσώπων της νεολαίας, όσο και μελών του Δ.Σ της Π.Ο.Ε, με τη δικαιολογία ότι δεν υπήρχε χρόνος.
Η θέλησή μας να εκφραστούμε για να ακουστεί η φωνή και η άποψη της νεολαίας και ένστασή μας στις μεθοδεύσεις που ακολουθήθηκαν, δεν είναι προϊόν κάποιας ματαιοδοξίας, φιλοδοξίας ή καταναγκασμού, αλλά λογικό επόμενο του πρωταγωνιστικού ρόλου της νεολαίας στην συγκεκριμένη εκδήλωση. Τέλος η διαμορφωθείσα εντύπωση της ύπαρξης εξωθεσμικών κέντρων λήψης αποφάσεων πέρα από τον Σ.Πο.Σ Νότιας Ελλάδας και νήσων στην οργάνωση και στην εκτέλεση της εκδήλωσης επιβάλει έναν πρόσθετο σκεπτικισμό στην συνολική εκτίμηση του γεγονότος.
Τα αίτια της συγκεκριμένης ενέργειας θα τα αναζητήσουμε προ της δημιουργίας της συντονιστικής επιτροπής νεολαίας, όταν ορισμένοι προσπάθησαν να ποδηγετήσουν ανεπιτυχώς την νεολαία πιστεύοντας ότι οι νέοι ως άπειροι και ρομαντικοί δε θα υποψιαστούν το πολιτικό τους σχέδιο. Προτρέχοντας έσπευσαν να δημιουργήσουν περιφερικές επιτροπές χωρίς κεντρική απόφαση της Π.Ο.Ε. θέλοντας να προκαταλάβουν καταστάσεις και να δημιουργήσουν τετελεσμένα με απώτερο σκοπό την αποσταθεροποίηση. Η μεθόδευση όμως αυτή δεν τους βγήκε. Οι νέοι τελικά έκριναν και με συγκαταβατικότητα αποφάσισαν. Η νεολαία οργανώθηκε πανελλαδικά χωρίς εσωτερικές εντάσεις και έχει πλέον δείξει δείγματα γραφής. Βέβαια υπάρχει και η άποψη ότι η νεολαία είναι καλή όταν είναι καθοδηγούμενη με αποτέλεσμα να φτάνουμε στα τελευταία γεγονότα.
Τα φαινόμενα αυτά είναι νοσηρά, αλλά πάντοτε ενυπάρχουν σε πολιτικούς οργανισμούς. Πόσο μάλλον σε μεγάλους όπως η Π.Ο.Ε, που αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες πραγματικά εθελοντικές οργανώσεις της Ελλάδας. Μπορεί ορισμένοι νέοι να απογοητεύονται και να απαντούν με απόσυρση (αυτό είναι όπως είπαμε σε προηγούμενο άρθρο και μια αιτία της παθολογίας του πολιτικού συστήματος της Ελλάδας). Άλλοι όμως πεισμώνουν και εντείνουν τις προσπάθειές τους. Η απάντηση στο έλλειμμα δημοκρατίας είναι περισσότερη δημοκρατία, στη φαυλότητα η συμμετοχή. Το ποτήρι δεν μισοάδειο, αλλά μισογεμάτο. Η απόρριψη και ο αποκλεισμός της νεολαίας έχουν κοντά πόδια και θα εκλείψουν.

Κωτίδης Χαράλαμπος
Πρόεδρος Συντονιστικής Επιτροπής
Νεολαίας της Π.Ο.Ε

Η γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού

Ιστορία, πολιτική και αναγνώριση

Χρήστος Ιακώβου

Στις 24 Φεβρουαρίου 1994 το ελληνικό κοινοβούλιο ψήφισε ομοφώνως την ανακήρυξη της 19ης Μαίου ως «Ημέρα μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου». Η επιλογή της συγκεκριμένης ημέρας έχει να κάνει με μία ιστορική στιγμή κατά τη διάρκεια της γένεσης του τουρκικού κράτους. Είναι η μέρα κατά την οποία ο Μουσταφά Κεμάλ απεβιβάσθη στη Σαμψούντα και άρχισε τη δεύτερη και επώδυνη φάση της σφαγής των Ποντίων.
Η πράξη αυτή της Βουλής των Ελλήνων απετέλεσε, ουσιαστικώς, το πιο καθοριστικό γεγονός μετά το τέλος του ποντιακού ζητήματος το 1923, η οποία το επανακαθόρισε, επισήμως από το Ελλαδικό κράτος, ως ζήτημα συστηματικής και προμελετημένης εξόντωσης ενός λαού λόγω της ιδιαίτερης εθνικής και πολιτιστικής του ταυτότητας. Όμως, παρά τη σημασία της πράξης αυτής, η «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου», παραμένει σήμερα μία ξεχασμένη επέτειος και κατ’ επέκταση το ιστορικό γεγονός της γενοκτονίας παραμένει εν πολλοίς άγνωστο και στο περιθώριο της νεοελληνικής ιστοριογραφίας. Παραμένει άγνωστη μια συστηματικά επεξεργασμένη και προμελετημένη πολιτική η οποία άρχισε με την εξαφάνιση των ανδρών στα εργατικά τάγματα και συνεχίσθηκε με τις μαζικές εκτοπίσεις, σφαγές και απαγχονισμούς στην Αμάσεια της πολιτικής και πνευματικής ηγεσίας των Ποντίων. Περίπου 350 χιλιάδες Πόντιοι σε ένα σύνολο επτακοσίων πενήντα χιλιάδων εξαφανίστηκαν με την μέθοδο των εκτοπίσεων και των σφαγών στο χρονικό διάστημα μεταξύ 1916 – 1923. Οι μαζικές εκτοπίσεις πληθυσμών, σε μια συγκαλυμμένη μορφή εξόντωσης, δεν νομιμοποιούνται ακόμη και με το Δίκαιο του Πολέμου. Ελληνικός στρατός δεν υπήρχε στον Πόντο και οι περιοχές στις οποίες έγιναν οι εκτοπίσεις δεν είχαν στρατιωτική σπουδαιότητα.
Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Γόρδιος» στην Αθήνα, το βιβλίο του λέκτορα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Θεοφάνη Μαλκίδη, με τίτλο «Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου: Ιστορία, Πολιτική και Αναγνώριση». Το βιβλίο αποτελείται από 13 κεφάλαια τα οποία καλύπτουν την ιστορία των Ελλήνων του Πόντου, από τις οθωμανικές μεταρρυθμίσεις μέχρι το νεοτουρκικό καθεστώς και την πολιτική για την εθνοκάθαρση στον Πόντο. Το βιβλίο περιλαμβάνει πρωτογενείς πηγές, καρπός της πολύχρονης έρευνας του συγγραφέα σε κρατικά αρχεία της πρώην ΕΣΣΔ, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Μ. Βρετανίας, της Αυστρίας, της Ιταλίας, του Βατικανό, της Κοινωνίας των Εθνών και της Ελλάδας, ενώ παρατίθεται και πλούσια βιβλιογραφία και αρθρογραφία, ελληνική και ξένη.
Η επανάσταση των Νεότουρκων το 1908 απετέλεσε σταθμό για την ιστορία της Τουρκίας γιατί άνοιξε το δρόμο για την άνοδο στην εξουσία της φιλοδυτικής και εκσυγχρονιστικής μερίδας του στρατού. Παρά το γεγονός ότι το κίνημα προσήλκυσε την υποστήριξη των μη-τουρκικών κοινοτήτων, λόγω της ισονομίας που επαγγέλλετο, εντούτοις δεν ανταποκρίθηκε στις αρχικές προσδοκίες των μειονοτήτων. Το εθνικιστικό πλαίσιο του κινήματος των Νεότουρκων δεν επέτρεψε τη θεμελίωση ενός καθεστώτος που να στηριζόταν στις νεωτεριστικές βάσεις, σύμφωνα με τις αρχές του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Τα δικαιώματα των διαφόρων εθνοτήτων της αυτοκρατορίας εξακολουθούσαν να αγνοούνται και η παραδοσιακή νοοτροπία που επέμενε να βλέπει τους Τούρκους ένα ηγεμονικό έθνος μέσα στην αυτοκρατορία δεν έπαψε να κυριαρχεί.
Πέραν του επιχειρήματος ότι ήταν πρόθεση των Νεότουρκων να καταστρέψουν ένα λαό, ένα από τα συμπεράσματα επισταμένων ερευνών της τελευταίας δεκαετίας είναι ότι οι σφαγές κατά των Ποντίων δεν ήταν μια μεμονωμένη παρέκκλιση. Στην ουσία μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο εντός ενός ευρύτερου ιστορικού πλαισίου το οποίο είναι η διαδικασία αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η αντίδραση της πολιτικής ηγεσίας σε αυτόν τον αργό θάνατο. Μετά την σαρωτική τους ήττα στους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13, οι Οθωμανοί έχασαν πάνω από 60% των ευρωπαϊκών εδαφών τους. Αναπτύχθηκε λοιπόν μια βαθιά πεποίθηση ότι ήταν αδύνατον να συμβιώσουν με τους εναπομείναντες χριστιανικούς πληθυσμούς της αυτοκρατορίας. Έτσι οι κυβερνητικές οθωμανικές-τουρκικές αρχές διεμόρφωσαν μία πολιτική που είχε στόχο την ομογενοποίηση του πληθυσμού της Ανατολίας, της καρδιάς της αυτοκρατορίας από εδαφική άποψη. Η πολιτική αυτή είχε δύο κύρια συστατικά στοιχεία: το πρώτο ήταν ο διασκορπισμός και η επανεγκατάσταση των μη τούρκων μουσουλμάνων, όπως οι Κούρδοι και οι Άραβες, μεταξύ της τουρκικής πλειοψηφίας με σκοπό την αφομοίωσή τους, το δεύτερο αφορούσε την εκδίωξη των μη μουσουλμανικών, μη τουρκικών λαών από την Ανατολία, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα την απομάκρυνση 2.000.000 ανθρώπων συνολικά, το σύνολο ουσιαστικά του χριστιανικού πληθυσμού ης περιοχής. Αν και στόχος των ειδικών μέτρων που αποσκοπούσαν στην εξόντωσή τους ήταν οι Αρμένιοι και οι Ασσύριοι, μέσα σε αυτό το πλαίσιο συνετελέσθη και η γενοκτονία των Ποντίων. Συνολικά, σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού της Ανατολίας είτε μετεγκαταστάθηκε είτε σκοτώθηκε. Καίρια επισήμανση συνιστά ότι αυτές οι εθνικές εκκαθαρίσεις και ομογενοποιήσεις άνοιξαν το δρόμο για τη σημερνή Δημοκρατία της Τουρκίας.
Σήμερα το επίσημο τουρκικό κράτος υποστηρίζει ότι οι σφαγές κατά των Ποντίων ήταν μία δικαιολογημένη πράξη κρατικής αναγκαιότητας, πράγμα που επιτρέπει στη χώρα να αποφεύγει να αναλάβει κάποια ηθική θέση αναφορικά με αυτό. Σε αναλογία με το επιχείρημα της αναγκαιότητας, το κράτος υποστηρίζει ότι οι σφαγές των Ποντίων δεν ήταν εσκεμμένη πολιτική της κυβέρνησης αλλά μία σειρά από μεμονωμένα περιστατικά που σημειώθηκαν χωρίς πρόθεση και στο πλαίσιο των δυσχερών πολεμικών συνθηκών κατά τη διάρκεια «κανονικών» εκτοπίσεων. Παραμένει, ωστόσο, τρομερά δύσκολο να εξηγήσουμε πως 350 χιλιάδες άνθρωποι πέθαναν μέσα σε έξι χρόνια, λόγω εκτοπίσεων χωρίς να τεθούν σε συναγερμό οι κρατικές αρχές για να τους προστατεύσουν.
Τα τελευταία 100 χρόνια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας συσκοτίστηκαν από το φάσμα της κατάρρευσης και της διάλυσης. Μεταξύ 1878 και 1918 η αυτοκρατορία απώλεσε το 85% των εδαφών της και το 75% του πληθυσμού της. Ο φόβος της ολοκληρωτικής εξάλειψης ήταν διαρκώς παρών καθ’ όλη τη διάρκεια του θανάτου της αυτοκρατορίας. Ό,τι θυμίζει εκείνη την περίοδο- και τη θυγατρική σχέση της σύγχρονης Τουρκίας με την ιστορία της παρακμής της αυτοκρατορίας – πρέπει να αποφεύγεται με κάθε κόστος. Οι Πόντιοι συνιστούν ένα σύμβολο εκείνης της τραυματικής περιόδου. Εάν οι Τούρκοι αντιλαμβάνονται τους εαυτούς τους ως ένα φοίνικα που αναγεννάται από τις οθωμανικές στάχτες, οι Πόντιοι, όπως και οι Αρμένιοι, είναι τα ανεπιθύμητα ίχνη αυτής ακριβώς της στάχτης.
Το ερώτημα, όμως το οποίο παραμένει μετέωρο γύρω από το ποντιακό ζήτημα είναι γιατί υποβαθμίστηκε η γενοκτονία των Ποντίων μέσα στη συλλογική μνήμη του νεοελληνισμού; Σε μεγάλο βαθμό, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα έχει να κάνει με την υποβάθμιση της γενοκτονίας στην Ελλάδα διαμέσου της προσέγγισης των γεγονότων με βάση τη θεωρία περί ανταλλαγής πληθυσμών. Η επίσημη εκδοχή της ιστορίας από το ελλαδικό κράτος απέκρυπτε για δεκαετίες το γεγονός ότι, όταν υπεγράφη η Συνθήκη της Λωζάνης (1923), ουδείς Πόντιος δεν ευρίσκετο στον Πόντο. Είχαν ήδη είτε εκτοπισθεί είτε εξολοθρευθεί. Όσοι δεν κατέφυγαν στην Ελλάδα ή τον Καύκασο ευρίσκοντο εκτοπισμένοι στην Μέση Ανατολή αποδεκατιζόμενοι από τον τύφο σε στρατόπεδα προσφύγων.
Αυτή, η πολιτικού τύπου, ερμηνεία σχετικοποίησε το έγκλημα, ελαχιστοποίησε τις ευθύνες του ελλαδικού κράτους και περιθωριοποίησε το γεγονός στην νεοελληνική ιστοριογραφία, επιβάλλοντας για δεκαετίες τη λήθη, μέσα από μία λογική εξισορρόπησης: «Ανταλλαγή» των τουρκικών πληθυσμών της Ελλάδας με τους Ελληνικούς της Μικράς Ασίας. Γι’ αυτό, το βιβλίο του Θεοφάνη Μαλκίδη αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές επιστημονικές προσπάθειες για την ανάδειξη του ζητήματος της γενοκτονίας, συμβάλλοντας στη γενικότερη προσπάθεια που γίνεται τα τελευταία χρόνια για την ανάδειξη του μαζικού εγκλήματος.

Πρόταση για αναγνώριση της Αρμενικής Γενοκτονίας στη Βουλή

Την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από την ομοσπονδιακή βουλή της Αυστραλίας ζήτησε με ομιλία του ο πρώην υπουργός και νυν σκιώδης υπουργός Τζο Χόκι.
Σε αναλυτική ομιλία του ο κ. Χόκι είπε στους συναδέλφους του: «Η Γενοκτονία αυτή έγινε. Δεν υποτίθεται ότι έγινε. Και επιβάλλεται να την αναγνωρίσουμε. Αν δεν το πράξουμε είναι σαν να ενθαρρύνουμε την επανεμφάνιση κι άλλων Χίτλερ».
Το Ελληνικό Συμβούλιο Αυστραλίας έσπευσε να συγχαρεί τον κ. Χόκι δηλώνοντας ότι η στάση του ανοίγει τον δρόμο για την αναγνώριση της Γενοκτονίας Ελλήνων (Ποντίων) και των Ασσυρίων.
«Αυστραλοί αιχμάλωτοι πολέμου αλλά και Αυστραλοί στρατιώτες και εθελοντές γνώρισαν από κοντά το δράμα της γενοκτονίας και βοήθησαν πολλούς επιζώντες που διέφυγαν στην Ελλάδα και την Συρία ενώ στα χρόνια που ακολούθησαν Αυστραλοί τους βοήθησαν να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους» είπε ο Δρ. Παναγιώτης Διαμαντής, γραμματέας του Ελληνικού Συμβουλίου.
«Το Ελληνικό Συμβούλιο καλεί όλους τους Αυστραλούς βουλευτές να στηρίξουν την πρόταση του κ. Χόκι» είπε ο Δρ. Διαμαντής.
Πηγή: Καθημερινή 22-10-2008

Αρμένιοι και Τούρκοι αντιπαραθέτουν τα στοιχεία που έχουν για τη Γενοκτονία

του Σάββα Καλεντερίδη
Για πρώτη φορά μετά το 1915 Αρμένιοι και Τούρκοι παραθέτουν τα στοιχεία και τα ντοκουμέντα που έχουν για την περίοδο που τελέστηκε η Γενοκτονία των Αρμενίων.Μεά την ανεπίσημη επίσκεψη του προέδρου της Τουρκίας, Αμπντουλλάχ Γκιούλ στο Εριβάν, με αφορμή τον ποδοσφαιρικό αγώνα Αρμενιας-Τουρκίας, συναντήθηκαν πρόσφατα στο Εριβάν επιστήμονες από την Αρμενία και την Τουρκία, με σκοπό να καθορίσουν τους όρους και τις προϋποθέσεις κάτω από τις οποίες θα αρχίσει και θα συνεχιστεί η διαδικασία αντιπαραβολής των στοιχείων και των ντοκουμέντων που διαθέτει η κάθε πλευρά, για την επίμαχη περίοδο (1915), που έχασαν τη ζωή τους 1,5 εκατομμύριο Αρμένιοι, κατά τη διάρκεια εκτοπισμών που αποφάσισε το οθωμανικό κράτος.
Οι επιστήμονες των δυο χωρών αποφάσισαν να δημοσιεύσουν δίπλα-δίπλα τα στοιχεία και τα ντοκουμέντα που έχουν και να διεξάγουν έρευνες της κοινής γνώμης σε κάθε χώρα. Ο πρόεδρος της τουρκικής επιτροπής, Prof. Dr. Doğu Ergil, δήλωσε για το θέμα: "Ανοίξαμε ένα δεύτερο δίαυλο άσκησης διπλωματίας. Την απόφαση θα άφήσουμε να την πάρει ο λαός".
Τη διοργάνωση ανέλαβε γερμανικό ίδρυμαΟ καθηγητής Εργίλ, απαντώντας σε ερώτηση της εφημερίδας ΑΚΣΑΜ είπε:
"Τη διοργάνωση της εκδήλωσης ανέλαβε το γερμανικό ίδρυμα DVV İnternational, το οποίο δραστηριοποιείται σε θέματα του Καυκάσου. Για παράδειγμα είναι σε εξέλιξη πρωτοβουλία του ιδρύματος για την εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ενώ συντάσσει προγράμματα για την ειρηνική συμβίωση των λαών του Καυκάσου. Μας έφεραν και μας μια τέτοια πρόταση και βρεθήκαμε εδώ. Από την πλευρά της Τουρκίας συμμετείχαμε τέσσερα άτομα. Η σύσκεψη είχε σκοπό τη συμφωνία για τη σύνταξη ενός προγράμματος. Μέχρι σήμερα έλεγαν σε όλους τους τόνους το πρόβλημα να το λύσουν οι ιστορικοί. Στη σύσκεψη συζητήθηκε αυτό το θέμα. Από την πλευρά μας συμμετείχαν ονόματα από τα πανεπιστήμια Sabancı και Bilgi. Πήγαμε στο Εριβάν μια καθηγήτρια εθνολόγος, ένας κλασσικός ιστορικός, ένας ειδικός της πολιτικής ιστορίας και εγώ. Όλοι οι συμμετέχοντες έχουμε διεθνείς δημοσιεύσεις. Το πρόγραμμα θα αρχίσει να υλοποιείται το 2009".
Για τις επόμενες γενιές
Ο Εργίλ αναφερόμενος στα στοιχεία που διαθέτει η κάθε πλευρά, ένα θέμα που αποτελεί αντικείμενο αντιπαραθέσεων επί σειράν ετών, είπε:
"Στη σύσκεψη αποφασίστηκε να αντιπαραθέσουμε τα στοιχεία και τα ντοκουμέντα που διαθέτει η κάθε πλευρά. Θα τα αντιπαραθέσουμε και θα δημοσιεύσουμε από κοινού τα στοιχεία που διαθέτουμε. Έχουμε διαφορετικές απόψεις για διάφορα γεγονότα. Υπάρχουν γεγονότα που δεν γνωρίζει η άλλη πλευρά. Θα μπουν όλα δίπλα-δίπλα και θα δημοσιευθούν, για να έχουν τη δυνατότητα οι επόμενες γενιές να έχουν σφαιρική ενημέρωση για γεγονότα που δεν έζησαν. Θα είναι όπως οι δυο πλευρές ενός νομίσματος".
Να σημειωθεί ότι η αρμενική πλευρά ήταν αυτή που επί σειράν ετών αρνιόταν πεισματικά να συμμετέχει σε τέτοιου είδους διαδικασίες, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι δεν είναι δυνατόν να κάθεται στο ίδιο τραπέζι ο θύτης με το θύμα. Επίσης, οι Αρμένιοι επικαλούνταν τα 1,5 εκατομμύριο θέματα της Γενοκτονίας, τα οποία είναι η μεγαλύτερη απόδειξη του εγκλήματος, χωρίς να υπάρχει ανάγκη αποδείξεων με έγγραφα. Μέχρι τώρα η αρμενική πλευρά επικαλούνταν το παράδειγμα της Γενοκτονίας των Εβραίων από τους Ναζί, όπου κανείς δεν ζήτησε από τους Εβραίους να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με τους Ναζί, για να αποδείξει η κάθε πλευρά το δίκιο των ισχυρισμών της.
Η ίδια πρακτική ακολουθείται και στην περίπτωση της Ελλάδος, η οποία καλείται να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία, για να συζητήσει τις διεκδικήσεις ή να νομιμοποιήσει τα εγκλήματα που τέλεσαν οι Τούρκοι και η Τουρκία εις βάρος του Ελληνισμού.

Χένρι Μοργκεντάου

Η Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος, η Ενωση Σμυρναίων, ο νέος κύκλος Κωνσταντινουπολιτών και ο Φιλολογικός Σύλλογος Νίκαιας διοργάνωσαν δύο εκδηλώσεις στη μνήμη του μεγάλου υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Χένρι Μοργκεντάου, πρέσβη των ΗΠΑ στην Κωνσταντινούπολη (1913-16) και προέδρου της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (1923-29).

Βρισκόταν στην Πόλη στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και καθόσον οι ΗΠΑ ήταν ουδέτερη χώρα μέχρι το 1917, από τη θέση του πρέσβη προσπάθησε να σώσει τα θύματα της γενοκτονίας των χριστιανικών λαών από το οθωμανικό κράτος. Στην προσπάθειά του αυτή προέβη σε πλήθος διαβημάτων προς την κυβέρνηση των Νεότουρκων, τη Γερμανία και βέβαια προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Παραιτήθηκε από τη θέση του πρέσβη το 1916. Το 1923 ανέλαβε πρόεδρος της Επιτροπής Αποκαταστάσεως Προσφύγων (Ε.Α.Π.) δωρίζοντας τον μισθό του για 6 χρόνια στο ταμείο της Επιτροπής.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/10/2008

Ελπίδα και Σκεπτικισμός

Στις μέρες μας συντελείται μία πολιτιστική αναγέννηση του ποντιακού ελληνισμού, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Χιλιάδες νέοι ποντιακής και μη καταγωγής διασκεδάζουν, χορεύουν, τραγουδούν, συγκινούνται, ερωτεύονται υπό τον ήχο της ποντιακής λύρας.
Άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού εμπνέονται από τα πάθη και την καθημερινή ζωή των Ποντίων και γράφουν στίχους, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα, ζωγραφίζουν ή σμιλεύουν την πέτρα. Νέοι επιστήμονες μελετούν την ιστορία, τα πολιτικοοικονομικά δεδομένα, την λαογραφία των Ποντίων στο χθες και στο σήμερα. Η φοιτητιώσα νεολαία έχει δημιουργήσει «πολιτιστικές φωλιές» σε όλες σχεδόν τις φοιτητουπόλεις της Ελλάδας.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδας (Π.Ο.Ε.) συνασπίζοντας 357 πρωτοβάθμια σωματεία έβγαλε από το τέλμα της πολυδιάσπασης και της παραλυσίας τον οργανωμένο ποντιακό χώρο έχοντας δείξει στα 4 χρόνια της ζωής της απτά αποτελέσματα στην προσπάθεια αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ποντίων και σε πολλά άλλα επιμέρους θέματα. Παράλληλα πριν από 2,5 χρόνια έδωσε βήμα λόγου στην νεολαία δημιουργώντας την Συντονιστική Επιτροπή Νεολαίας της Π.Ο.Ε. Οι νέοι ποντιακής καταγωγής έχουμε πλέον το δικό μας δευτεροβάθμιο όργανο που με σεβασμό στην αποκέντρωση και την αντιπροσωπευτικότητα συνεδριάζει κάθε μήνα οργανώνοντας τις κεντρικές πολιτικές δράσεις της νεολαίας (http://www.neolaia.poe.org.gr/).
Η αιχμή του δόρατος της Π.Ο.Ε. είναι η νεολαία της. Αυτό αποκρυσταλλώνεται έμπρακτα στις δύο μεγαλύτερες εκδηλώσεις της, το πανελλήνιο φεστιβάλ ποντιακών χορών, και στην πανελλήνια συνάντηση ποντιακής νεολαίας, και στη μαζική συμμετοχή της νεολαίας στην ετήσια πανελλήνια συγκέντρωση διαμαρτυρίας για την Ποντιακή γενοκτονία.
Σίγουρα υπάρχουν πολλά προβλήματα που πρέπει να υπερβούμε και έχουμε να διανύσουμε πολύ δρόμο μέχρι την τελική δικαίωση των πολιτικών αγώνων για πολλά επιμέρους ζητήματα. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τα ποντιακά θέματα προέρχονται από την ίδια κοινωνία στην οποία βλέπουμε να υπάρχουν με ιδιαίτερη ένταση φαινόμενα όπως η οικογενειοκρατία, ο νεποτισμός, τα οικονομικά σκάνδαλα και ο εύκολος πλουτισμός, η πνευματική ρηχότητα και ο οπορτουνισμός κ.α. Αυτά τα φαινόμενα οφείλονται σε δύο βασικούς λόγους: α) στο έλλειμμα δημοκρατίας και β) στην απόσυρση και στην απογοήτευση των άξιων και ηθικών ανθρώπων από την πολιτική με αποτέλεσμα «μεταξύ των τυφλών να επικρατεί ο μονόφθαλμος».
Έτσι λοιπόν γίνεται επιτακτική η ανάγκη συστράτευσης όλων των υγιών δυνάμεων του χώρου, ανάδειξης του γνήσιου ανιδιοτελούς εθελοντισμού και απεγκλωβισμού από κομματικές καθοδηγήσεις και κατώτερα ψυχολογικά συμπλέγματα.


Κωτίδης Χαράλαμπος
Πρόεδρος Συντονιστικής Επιτροπής Νεολαίας της Π.Ο.Ε.

Κωνσταντίνος Χιονίδης

Του Δημητρίου Σ. Κοσμίδη

Έφτασε η είδηση του θανάτου του μεγάλου Ιατρού και μέντoρα Κωνσταντίνου Χιονίδη όχι μόνο στην Νέα Αγγλία, Ηνωμένες Πολιτείες και Ελλάδα αλλά σε όλον τον κόσμο στις πέντε Ηπείρους και στον Ιατρικό κόσμο.

Έφυγε για το μεγάλο ταξίδι χωρίς επιστροφή.
Το να μιλήσει και να γράψει κάποιος για τον Δρ. Κ. Χιονίδη είναι ένα πολύ δύσκολο πράγμα, αλλά θα το αποτολμήσω, γιατί για εμάς τους νέους ήταν ο καθοδηγητής, αυτός που μας δίδαξε τι είναι Πόντος, τον οποίον αποκαλούσαν οι γονιοί μας και οι παππούδες μας Πατρίδα.
Αλλά περισσότερο το κάνω από σεβασμό και αγάπη στην μνήμην του.
Ο Κωνσταντίνος Ι. Χιονίδης σε ηλικία 7 ετών, μαζί με την μητέρα του και τις τρείς αδελφές του, το 1922 έφυγε από την Πατρίδα του τον Πόντο για να γλιτώσουν από την μανία και την γενοκτονία που διέπρατταν οι Τούρκοι και ήλθε στην Ελλάδα.
Σε ηλικία 2 μόλις ετών έχασε τον πατέρα του όταν τον επιστράτευσαν οι Τούρκοι στα Αμελέ –Ταπουρού, (Τάγματα εργασίας).
Γεννήθηκε από Κοτυωρήτες γονείς, τον Ιωάννη και την Μαγδαληνή Χιονίδη. Λόγω επαγγέλματος και ευκολίας προφοράς του ονόματος του από τους Αμερικανούς συναδέλφους του, μετέφρασε το επιθετό του σε «Snow» που σημαίνει Χιόνι στην Αγγλική γλώσσα.
Με το όνομα Snow έγινε ο πιό αξιοσέβαστος και επιτυχημένος Ιατρός και πρωτοπόρος στην μοντέρνα Αναισθησιολογία στην Βοστώνη. Αλλά ποτέ δεν ξέχασε τις ταπεινές του ρίζες και βοηθούσε απλόχερα όλους τους Έλληνες μετανάστες εδώ, στηρίζοντας τους, ψυχολογικώς και οικονομικώς. Ήταν ο καλύτερος στόν Ιατρικό τομέα που ακολούθησε, με την εμπειρία του και τα συγγράμματά του.
Ο Δρ. Χιονίδης ο οποίος ήταν διευθυντής αναισθησιολογίας για 26 χρόνια στο φημισμένο Νοσοκομείο, Mass Eye and Ear Infirmary, κατόπιν έγινε καθηγητής Αναισθησιολογίας στο Boston University School of Μedicine.
Ο Δρ. Χιονίδης ήταν από τους ιδρυτές πολλών Ελληνοαμερικανικών Συλλόγων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων, όπως του Ελληνικού Ιατρικού και Οδοντιατρικού Συλλόγου της Νέας Αγγλίας, του Ελληνοποντιακού Συλλόγου Παναγία Σουμελά Βοστώνης, Ποντιακή Εστία Μασσαχουσέττης, της Ομοσπονδίας Ελληνοαμερικανικών Συλλόγων Νέας Αγγλίας.
Ο Δρ. Χιονίδης ήταν άνθρωπος με πολύ μεγάλη καρδιά, και ποτέ δεν κατέθεται τα όπλα εύκολα, ήταν αγωνιστής και μπροστάρης σ’όλα τα εθνικά μας θέματα.
Όσοι είχαν την τύχη να τον γνωρίσουν τον Γιατρό ομιλούν με τα καλύτερα λόγια γι’ αυτόν. «Ο Δρ. Χιονίδης είχε δυνατή θέληση και επιμονή» είπε η κυρία Μαρία Αναγνωστοπούλου του Ελληνικού Ινστιτούτου στο Cambridge της Μασσαχουσέττης.
Ο Νικόλαος Μαδίας διευθυντής του Caritas St. Elizabeth Medical Center in Brighton και η σύζυγος του, που γνώρισαν τον Γιατρό όταν ήταν φοιτητές της Ιατρικής είπε «πάντοτε τον βλέπαμε ως μία ακτίνα ελπίδος και σύμβολο του ότι κάποιος μπορεί να καταφέρει ότι θέλει σ’ αυτήν την ζωή αν επιμείνει αρκετά.»
Η Marcella Willock, πρώην διευθύντρια αναισθησιολογίας στο University Hospital, τον ονόμαζε « Άνθρωπο της Αναγέννησης».
«Ο Δρ. Χιονίδης αισθανόταν ότι είχε χρέος να τιμήσει το επάγγελμά του.»
Ήταν πολύ φιλάνθρωπος, το 1977 έφερε από την Ελλάδα τον μικρό Δημήτριο Αναστασόπουλο, με έξοδα δικά του, στην Βοστώνη όπου εγχειρίστηκε και ανάρρωσε.
Ο Δρ. Χιονίδης μετά που έφυγε από τον Πόντο με την μητέρα του και τις αδελφές του, τους πήρε ένα Γαλλικό πλοίο και τους μετέφερε σε ένα Ελληνικό νησί, όπου έμειναν σε ένα προσφυγικό κέντρο για 2½ χρόνια. Σύμφωνα με τον γαμπρό του, δικηγόρο Αργύρη Τυπάδη, θυμάται ο πεθερός του είπε ότι «από 3,500 ανθρώπους στο κέντρο, 1,500 απέθαναν από την διφθερία και άλλες λοιμώξεις». Από εκεί μεταφέρθηκαν στην Κατερίνη κάτω από τον Όλυμπο. Ή κυβέρνηση παραχώρησε στην οικογένεια του και σε άλλους πρόσφυγες ένα μικρό κομμάτι γής, να το καλλιεργήσουν για να ζήσουν.
Λίγο αργότερα η μητέρα του έπιασε δουλειά σε ένα ορφανοτροφείο αρρένων, τρεις ώρες μακριά από την Κατερίνη, όπου ζούσε μαζί με τα παιδιά της, και όπου ο Δρ. Χιονίδης πήγε στο σχολείο, επανήλθαν στην Κατερίνη τέσσερα χρόνια αργότερα.
Παράλληλα με την εκπαίδευση του, 12 χρονών ο Δρ. Χιονίδης εργάστηκε ως βοηθός σε ένα τυπογραφείο, και γρήγορα έγινε ο επιβλέπων του τυπογραφείου.
Εκεί τον γνώρισε κάποιος Ιατρός, αναγνωρίζοντας τις ικανότητες του, τον ενεθάρρυνε να σπουδάσει Ιατρική. Πέρασε τις εθνικές εισαγωγικές εξετάσεις της Ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με πολύ καλό βαθμό. Οι σπουδές του διεκόπηκαν πολλές φορές κατά την διάρκεια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, όταν το Πανεπιστήμιο έκλεισε και εργάστηκε σε Νοσοκομείο της Αθήνας.
Μετά την αποφοίτησή του το 1946 ο Δρ. Χιονίδης υπηρέτησε στον Ελληνικό Στρατό για δύο έτη, κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου.
Μετανάστευσε στις ΗΠΑ το 1951 στην Νέα Υόρκη.
Tο 1953 στεφανώθηκε την Άννα Ανδρεάδου, δεσποινίδα απο το Brighton, την οποία γνώρισε μέσω συγγενών, έζησαν στην Νέα Υόρκη έως ότου μετακόμισαν στην Βοστώνη το 1956. Ο Δρ. Χιονίδης συνταξιοδοτήθηκε στα 75 χρόνια από το University Hospital, University Hospital, τώρα Boston Medical Center.
Η συνταξιοδότηση, του χάρισε περισσότερο χρόνο να ασχοληθεί με το γράψιμο και τις διαλέξεις, εκτός από τα πολλά επιστημονικά βιβλία και συγγράμματα που έγραψε, εξέδωσε το βιβλίο « Πόντιοι στις Παραλίες του Πόντου» το οποίο εκδόθηκε στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα, επιμελείτο την έκδοση τριμηνιαίου περιοδικού «Τραπεζούς» στην Ελληνική και Αγγλική.
Ο Δρ. Χιονίδης ταξίδευε σε όλες τις Ηπείρους για να δώσει διαλέξεις για τον Ελληνικό Πολιτισμό και Ιστορία, ειδικά για την Ιστορία της γενέθλιας του γης, του αλησμόνητου Πόντου.
Τον Δρ. Χιονίδη, είχα την ευγενή τύχη να τον γνωρίσω όταν ήλθα στην Βοστώνη 18 ετών για σπουδές το 1970, μακριά από την γενέτειρα, τους δικούς μου, φίλους και συγγενείς χωρίς τα ήθη τα έθιμα τους χορούς τα τραγούδια μας.
Σαν να ήταν χθες, ενθυμούμε την χαρά που έκανα, όταν τα δεύτερα Χριστούγεννα που ήμουνα στην Βοστώνη, οταν λέγαμε τα Ποντιακά κάλαντα, γνώρισα τον Δρ. Χιονίδη «Τ’εμέτερον τον Γιατρόν» που ομιλούσε την ίδια γλώσσα, είχε τα ίδια ήθη, έθιμα, την ίδια αθώα και απλή καρδιά, ο μεγάλος γιατρός που γινόταν μικρός με τους μικρούς και μεγάλος όταν έπρεπε, αγνός, ευθύς, στοργικός, με πολύ αγάπη για την νεολαία.
Διοργάνωνε συγκεντρώσεις, ομιλίες, διαλέξεις και χορούς για τους Ελλήνες φοιτητές, ειδικά για εμάς τους Πόντιους φοιτητές, για να μην ξεχάσουμε την καταγωγή και ταυτότητά μας.
Εμψύχωνε όλους τους νέους διδάσκοντας με μεγάλη υπομονή την Ποντιακή διάλεκτο, πάντα έλεγε ότι η «Ποντιακή διάλεκτος είναι η πιστότερη αδελφή της Αρχαίας και Ομηρικής γλώσσας» και μας έκανε υπερήφανους για την Ελληνική μας καταγωγή και την ράτσα μας.
Θα χρειαζόταν χρόνος πολύς και πολλές σελίδες χάρτου για να εξιστορίσουμε όλα αυτά που έπραξε και μας εδίδαξε ο Γιατρόν έτσι τον γνωρίζανε όλοι.
Γιατρός ήταν συνώνυμο με τον Δρ. Χιονίδη, βοηθούσε απλόχερα όλους τους
Έλληνες και ειδικά τους νέους.
Ένθυμούμε που μας συμβούλευε « Πρέπει να σπουδάσετε, τα πτυχία σας είναι τα διαβατήρια σας για την καλή ζωή, την απελευθέρωση και επιτυχία στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή».
Ίδρυσε με την Ποντιακή Νεολαία, τον Σύλλογο Παναγία Σουμελά Βοστώνης και ήταν ο πρώτος Πρόεδρος του Συλλόγου, τον οποίον αγάπησε και στήριξε παντιοτρόπως, πρωτοστάτησε να βρεθεί και να αγορασθεί το 1982 η στέγη του Συλλόγου, που ευρίσκεται στην καρδιά της Βοστώνης, ακόμα και την τελευταία στιγμή που αποδήμησε εις Κύριον, ρωτούσε για την μεγάλη του αγάπη, Παναγία Σουμελά.
Ο Δρ. Χιονίδης προς τον δρόμο για τα παλάτια του Άδη κρατούσε στο χέρι του λίγα λουλούδια, Παναγίας Δάκρα (Μάραντα), τα οποία ο ίδιος έκοψε από τον αύλιο χώρο του Μοναστηριού της Παναγίας Σουμελά στον Πόντο, όταν το επισκεύθηκε, πριν 15 χρόνια.
Η Νεολαία μας, σε ένδειξη σεβασμού, τιμής και αγάπης προς την μνήμην του, συνόδευσε την σορό του στην τελευταία του κατοικία, ντυμένοι με παραδοσιακές Ποντιακές ενδυμασίες.
Αίσθανόμενοι την ανάγκη να αποχαιρετίσουμε στο ύστατο αντίο, τον δικό μας Γιατρό, με την ίδια γλώσσα που γεννήθηκε, πρωτοάκουσε της μητέρας του το νανούρισμα και πρόφερε τiς πρώτες του λέξεις ο ίδιος στον τόπο που γεννήθηκε, τον πολύπαθο και μυριοτραγουδισμένο Πόντο.
Ο Σύλλογος Παναγία Σουμελά Βοστώνης, φρόντισε για ένα ποίημα στην Ποντιακή Διάλεκτο με τον τίτλο « Τ’ εμέτερον ο Γιατρόν» αφιερωμένο στην Μνήμην, του μεγάλου Πόντιου Ιατρού Κωνσταντίνου Χιονίδη, που για μας ήταν η ζωντανή γέφυρα, μεταξύ Πόντου και Ελλάδος, ΗΠΑ, της παλαιάς γενιάς και της νεώτερης.
Άς είναι Αιωνία η μνήμη του.
Ο Δρ. Χιονίδης εκτός από την Σύζυγό του και την θυγατέρα του, αφήνει την αδελφή του, Μαρία Σαβίδου στο St. Petersburg, Florida.
<< Τ’ΜΕΤΕΡΟΝ Ο ΓΙΑΤΡΟΝ >>
Ελεγείον
Στον υπερ Ελληνοπόντιο απο τα Κοτύωρα (Ορτού)
Ιατρό Κωνσταντίνο Χιονίδη
Σήμερον μαύρος ουρανός
Ό Πόντον όλεν κλαίει,
Έχάσα Χιονίδην τον υιό μ’
Μοιρολογά και λέει.
Σήμερον μαύρος ουρανός
Σήμερον μαύρη μέρα,
Σήμερον φεύγει ο Ιατρόν
Πετά με περιστέρα.
Παίρεν την στράταν το μακρύν
Και πού πάει ‘κι ξέρει,
Αγράνεμον θα πέρ’ατόν
Οπίσ’ σ’ον Πόντον φέρει.
Δύο ονέματα έκουεν
Γιάννε και Κωνσταντίνε,
Ατός για τον Ελληνισμόν
Πολλά καλά εποίνε.
Πατρίδαν είχεν την Ορτούν
Τ’ Πόντου θεγατέραν,
Την Κατερίνην επεκεί
Εποίκενα μητέραν.
Πατρίδαν είχεν την Ορτούν
Του Πόντου περιστέραν,
Δύο χρονών ορφάνιεν
Ατός απο πατέραν.
Γενοκτονίαν γνώρισεν
Άπο μικρόν παιδίνι,
Ατός τον Κύριν έχασεν
Μωρόν ασ’ κουνίνι.
Τ’ ορμία και τ’ ορμόχειλα
Όλα μοιρολογούνε,
Ράχια και ραχιοκέφαλα
Άτόναν τραγωδούνε.
Άτόν όντας εχάσαμε
Άς λέγω σας πώς έτον,
Δευτέραν, ημέρα έξεργος
Τη Παναΐας έτον.
Όχτώ Σταυρίτα μεσημέρ’
Ό καίρον λιβωμένος,
Άμον Άητέντσ επέταξεν
Σ’άσπρα φορεμένος.
Ή Παναΐα Σουμελά
Έσέν θα παραστέκει,
Καί σήν Ορτούν την έμορφον,
Έσέν θα φέρ’ και θέκει.
Ποντιομάνα Σουμελά
Έγκάλιν ανοί’ τρανόνι,
Θα πέρ’ και πάει φέρ’ εσέν
Σ’ Πόντου το γιαλόνι.
Άν πάς άρ’ άμε ‘ς σο καλόν
Μελίγαλαν η στράτα σ’,
Άγγέλ’ να παραστέκ’ν σεν
Και η καλέσσα η μάνα σ’.
Λαφρύν, λαφρύν και ‘ξίλαφρον
Το χώμαν ντο σκεπά’ει σεν,
Με των αγίων τά ψήα
Θεόν θ’αναπά’ει σεν.
Σ’άλλο τον κόσμον όντας πάς
Άητέντς τ’παραδείσι,
Άν έλεπ’ς άλλους Πόντιους
Χαιρέτιας να δίσει.
Σ’ον Πόντον όντας έπηεν
Άμον τον μουσαφίρην,
Την Παναγιάν προσκύνησεν
Το μέγαν μοναστήριν.
Άσην αυλήν τη Σουμελάς
Σώρεψεν τσιτσακόπα,
Όλίγον χώμαν άγιον
Και δύο λιθαρόπα.
Έκράνεν πέντε μάραντα
Δάκρα τη Παναΐας,
Την μάνναν’ ατ να φέρ’ ατα
Να χαίρεται η καρδία τς.
Πολλά φουρτούνας έσυρεν
Ό Γιάτρον ο Χιονίδης,
Ατόν πολλά εγάπανεν
Ο Πέπης ο Κοσμίδης.
Γάλε γάλε έφυεν
Άμον πουλίν το ψυόπος,
Σ’ κοιμητήρι σ’ θ’έρχουμαι
Κι’ άφτω το κερόπο σ’
Πορτολόϊσ, ο Σταματέτες

Βοστώνη, 8 Σταυρίτα, 2008