Πραγματοποίηση Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου, «Τρεις γενοκτονίες, μια Στρατηγική»

Πραγματοποίηση Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου
«Τρεις γενοκτονίες, μια Στρατηγική»

Φορείς οι οποίοι εκπροσωπούν τους χριστιανικούς Λαούς της Ανατολής που υπέστησαν το έγκλημα της Γενοκτονίας στις αρχές του 20ου αιώνα (Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδας, Ένωση Σμυρναίων, Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδας, Πανελλήνια Ένωση Ασσυρίων, Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ποντίων Εκπαιδευτικών) συνδιοργανώνουν Διεθνές επιστημονικό συνέδριο με θέμα «Τρεις Γενοκτονίες, μια στρατηγική». Το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί στις 17-19 Σεπτεμβρίου 2010 στην Αθήνα, στην αίθουσα της Παλαιάς Βουλής.

Στόχος του Συνεδρίου είναι όχι μόνο η ευρεία σχετική ενημέρωση της ελληνικής κοινωνίας, αλλά και η δημιουργία των προϋποθέσεων που θα οδηγήσουν σε διεθνείς αναγνωρίσεις του εγκλήματος αυτού, το οποίο ο ΟΗΕ χαρακτήρισε ως «έγκλημα εναντίον της ανθρωπότητας».

Είναι γεγονός ότι ο αγώνας για την αναγνώριση από τη διεθνή κοινότητα δεν αφορά μόνο τους Έλληνες, Αρμένιους ή Ασσύριους, αλλά ολόκληρη την ανθρωπότητα. Μετά την αναγνώριση των 3 Γενοκτονιών από τη Διεθνή Ένωση Ακαδημαϊκών για τη μελέτη των Γενοκτονιών (Ι.A.G.S.) στο συνέδριό της στο Σαράγιεβο το Δεκέμβριο του 2007 και την πρόσφατη αναγνώρισή τους από το σουηδικό κοινοβούλιο, ο αγώνας αυτός αποκτά νέα δυναμική και στοχεύει στην αποτροπή γενικότερα των Γενοκτονιών και στην κατοχύρωση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Γι’ αυτό το λόγο ο συγκεκριμένος αγώνας πρέπει να έχει –και πιστεύουμε ότι θα έχει- επιτυχή έκβαση.

Στο Συνέδριο θα παραβρεθούν ακαδημαϊκοί και προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό (όπως φαίνεται στο επισυναπτόμενο πρόγραμμα), ενώ την ομιλία κατά την πανηγυρική συνεδρίαση της Παρασκευής 17 Σεπτεμβρίου θα εκφωνήσει ο Βάσος Λυσσαρίδης.

Αθήνα 1-8-2010
Για την Οργανωτική Επιτροπή

Η Υπευθ. Τύπου
ΔΡ ΜΥΣΤΑΚΙΔΟΥ ΛΙΑΝΑ

Η Γεν. Γραμματέας
ΔΡ ΧΑΡΙΤΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ

Ο Πρόεδρος
ΔΡ ΠΑΥΛΙΔΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

O Nομάρχης Αθηνών κ. Ιωάννης Σγουρός και ο Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου «Τρεις Γενοκτονίες, μια Στρατηγική» κ. Παυλίδης Αντώνιος, σας προσκαλούν στην πανηγυρική συνεδρίαση, την Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου 2010 και ώρα 19.45 στην αίθουσα της Παλαιάς Βουλής.

Το συνέδριο θα καλυφθεί ζωντανά στο διαδίκτυο και τις τρεις μέρες από το www.livemedia.gr

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
PROGRAMME

Παρασκευή 17 Σεπτεμβρίου (Friday September 17)

19.00-19.45: Προσέλευση (Arrival)
ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (PLENARY SESSION)
Συντονιστής: Moderator:
Σαββίδης Παντελής, Δημοσιογράφος (Pantelis Savvidis, journalist)
Μέλη: (Panelists)
Παυλίδης Αντώνης (Antonis Pavlidis), Χαριτίδου Γεωργία (Georgia Charitidou), Καραμπετιάν Κασπάρ (Kaspar Karabetian), Σαββίδης Γιάννης (Giannis Savvidis) Μπατσάρας Κυριάκος (Kyriakos Batsaras)

20.00: Έναρξη (Opening)

20.00-21.00: Χαιρετισμοί (Welcome)

21.00-21.15: Πανηγυρική Ομιλία (Opening Address)
Βάσος Λυσσαρίδης (Vasos Lyssaridis)
τ. Πρόεδρος του κυπριακού κοινοβουλίου (Former President of the Parliament of Cyprus)

21.30-22.00: Δεξίωση (Reception)

Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου (Saturday September 18)

ΠΡΩΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (FIRST SESSION)

Συντονιστής: Ραγκίπ Ζαράκογλου (Moderator: Ragıp Zarakoğlu)
Μέλος: Δρ. Μυστακίδου Λιάνα (Panelist: Dr. Liana Mystakidou)

09.00-09.20
Αντωνόπουλος Ιωάννης (Ioannis Antonopoulos)
Δρ. Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Παρισίων (Professor of History, University of Paris)
Οι πρώιμες γενοκτονίες του οθωμανικού κράτους το 19ο αιώνα: Από τη Χίο (1822) στο Σασσούν (1894-96).
The Initial Phase of Genocides of the Ottoman State: From Chios (1822) to Sassoon (1894-96)

09.20-09.40
Adam Jones
Associate Professor of Political Science, University of British Columbia, Kelowna
The Ottoman Destruction of Christian Minorities in Asia Minor.
Η καταστροφή των χριστιανικών μειονοτήτων της Μικράς Ασίας από τους Οθωμανούς.

09.40-10.00
Joseph Zaya
Professor, Department of Sociology and Marketing, Finance University under the Government of the Russian Federation
The Assyrians and the Other Christian Populations as Victims of the Turkish Policy between the End of 19th and the Beginning of the 20th Century.
Οι Ασσύριοι και οι άλλοι χριστιανικοί πληθυσμοί ως θύματα της τουρκικής πολιτικής μεταξύ του τέλους του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα.

10.00-10.20
Καραθανάσης Αθανάσιος (Athanasios Karathanasis)
Καθηγητής Ιστορίας Α.Π.Θ., Professor of History (Aristotelian University of Thessalonica)
Η γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας
The Genocide of the Greeks in Asia Minor

10.20-10.40
Saıt Çetinoğlu
Author, Researcher
The Pontus Ideal and the Genocide of the Pontian Greeks.
Το ιδεαλιστικό στοιχείο του Πόντου και η Γενοκτονία των Ελλήνων της περιοχής.

10.40-11.10: Συζήτηση (Discussion)

11.10-11.30: Διάλειμμα (Break)

ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (SECOND SESSION)

Συντονιστής: Στέφος Αναστάσιος (Moderator: Anastasios Stephos)
Μέλος: Παπαδοπούλου Αρχοντία (Panelist: Papadopoulos Archondia)

11.30-11.50
Γαλανού Χαρά (Chara Galanou)
Νομικός, Εγκληματολόγος (Lawyer, Criminologist)
Η μελέτη της γενοκτονίας των χριστιανικών μειονοτήτων της οθωμανικής αυτοκρατορίας υπό το πρίσμα του Διεθνούς Δικαίου
Τhe Genocide against the Minorities of the Ottoman Empire from the Perspective of International Law

11.50-12.10
Ragıp Zarakoğlu
Publisher, Author
The Issue of Seizure of Properties of the Christian Minorities in Asia Minor within the Framework of their Genocide
Το ζήτημα της οικειοποίησης των περιουσιών των χριστιανών της Ανατολής από το κράτος, στο πλαίσιο των γενοκτονιών τους

12.10-12.30
Τσιρκινίδης Χάρης (Charis Tsirkinidis)
Συγγραφέας, Νομικός (Author, Attorney)
Αντικειμενική και νομική τεκμηρίωση του εγκλήματος της γενοκτονίας των Ελλήνων της Ανατολής
Historical and Legal Documentation of the Genocide of the Anatolian Greeks

12.30-12.50
Μαλκίδης Θεοφάνης (Theophanis Malkidis)
Δρ. Κοινωνικών Επιστημών (Ph.d, Social Studies)
Η γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας με βάση τη σύμβαση του ΟΗΕ για την πρόληψη του εγκλήματος της Γενοκτονίας
The UN Convention on the Prevention of the Crime of Genocide and the Genocide of the Anatolian Greeks

12.50-13.30: Συζήτηση (Discussion)

ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (THIRD SESSION)

Συντονιστής: Καθηγητής Μάζης Ιωάννης (Moderator: Professor Ioannis Mazis)
Μέλος: Αμπαριάν Σταύρος (Panelist: Stavros Abarian)

17.00-17.20
Ευρυβιάδης Μάριος (Marios Εvriviadis)
Επίκουρος Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων (Assistant Professor International Relations)
Πάντειο Πανεπιστήμιο (Panteion University)
Η κατασκευή της εικόνας της Τουρκίας μεταπολεμικά
The Construction of Turkey’s Image after WWII

17.20-17.40
Σαρρής Νεοκλής (Neoklis Sarris)
Ομότιμος Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο (Emeritus Professor of Sociology, Panteion University)
H άρνηση της Γενοκτονίας των χριστιανικών μειονοτήτων από το σύγχρονο τουρκικό κράτος: Μεθοδολογία και ερμηνεία
The Denial of the Genocides of the Christian Minorities in Anatolia from the Modern Turkish State: Methodology and Interpretation

17.40-18.00
Nίκος Λυγερός (Nikos Lygeros)
Καθηγητής, Στρατηγικός Σύμβουλος (Professor, Strategy Consultant)
Στρατηγική ανάλυση της Γενοκτονίας (Strategic Analysis of the Genocide)

18.00-18.20
Thea Halo
Author, Researcher
The Genocide of the Greeks, Armenians and Assyrians. Some Causes and Myths
Η Γενοκτονία των Ελλήνων, Ασσυρίων και Αρμενίων. Αίτια και μύθοι

18.20-18.40: Συζήτηση (Discussion)

18.40-19.00: Διάλειμμα (Break)

ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (FOURTH SESSION)

Συντονιστής: (Moderator) Associate Professor Adam Jones
Mέλος: (Panelist) Ari Caratzas

19.00-19.20
Hilda Tchoboian
President of the European Armenian Federation
The European Union and the Genocide Issue
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ζήτημα της Γενοκτονίας

19.20-19.40
Χαραλαμπίδης Μιχάλης (Michalis Charalambidis)
Πολιτικός Επιστήμων, (Political Scientist,)
Διεθνής Ένωση για τα δικαιώματα και την απελευθέρωση των λαών
International Association for the Rights and Liberation of Peoples
Ούτε Σκύλα, ούτε Χάρυβδη. Πολυκεντρική Ανατολία
Neither Scylla, nor Charybdis: Multi-centre Anatolia

19.40-20.00
Ashour Giwargis,
Author, Researcher:
The Background of Genocide, its Consequences and the World’s Conscience
To υπόβαθρο της γενοκτονίας, οι συνέπειές της και η παγκόσμια συνείδηση

20.00-20.30: Συζήτηση (Discussion)

Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου (Sunday, September 19)

ΠΕΜΠΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ (FIFTH SESSION)

09.00-09.20
Nik Papadopoulos,
President of European section of the Inter–parliamentary Association of Greek origin Deputies
H σουηδική εμπειρία και η ανάγκη διαμόρφωσης μιας νέας στρατηγικής προς τις επόμενες διεθνείς αναγνωρίσεις των Γενοκτονιών
The Swedish Experience and the Formation of a Strategy towards the International Recognitions of the Three Genocides

09.20-09.40
Israel Charny
Professor, Executive Director, Institute on the Holocaust and Genocide, Jerusalem
The Psychology of Denying Other Victims: The Quest for Exclusivity and Superiority (disturbingly, not unlike similar motives in those who commit Genocide)
Η Ψυχολογία της άρνησης ύπαρξης άλλων θυμάτων: Η απαίτηση της αποκλειστικότητας και της υπεροχής (ανησυχητικά, περί των ανόμοιων κινήτρων αυτών που διέπραξαν Γενοκτονία)

09.40-10.40: Στρογγυλό τραπέζι (Round table discussion)

10.40-11.00: Πορίσματα συνεδρίου (Conference findings)

ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ (ORGANIZING COMMITTEE)

- Παυλίδης Αντώνης, Εκπαιδευτικός, Πρόεδρος (Antonis Pavlidis Educator, President)
- Χαριτίδου Γεωργία Εκπαιδευτικός, Γενική Γραμματέας (Georgia Charitidou, Educator, General Secretary)
- Μυστακίδου Λιάνα, Υπεύθυνη Τύπου (Liana Mystakidou Press Liason)
- Καραμπετιάν Κασπάρ Πρόεδρος Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής Ελλάδας (A.E.E.) (Kaspar Karabetian, President of the Armenian National Committee of Greece (A.N.C.))
- Μπατσάρας Κυριάκος, Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Ασσυρίων (Kyriakos Batsaras, President, Pan-Hellenic Association of Assyrians)
- Σαββίδης Γιάννης, Πρόεδρος Σ.ΠΟ.Σ. Ν. Ελλάδας της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδας (Π.Ο.Ε.) (Giannis Savvidis, President, SPOS S. Greece of the Pan-Pontian Federation of Greece (P.F.G.))
- Τσίρκας Ευστράτιος, Πρόεδρος Ένωσης Σμυρναίων (Evstratios Tsirkas, President, Association of the Greeks of Smyrna)
- Αβραμίδης Γαβριήλ (Δημοσιογράφος, Μέλος Δ.Σ. Π.Ο.Ε. (Gavriel Avramidis Journalist, Member of the Board, P.F.G.)
- Αβραμίδης Κώστας Ταμίας, τ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Τιφλίδας (Kostas Avramidis, Treasurer, ex Prof. of University of Tiblis)
- Αλεξανδρίδης Κώστας Μέλος Δ.Σ. Π.Ο.Ε (Kostas Alexandridis, Member of the Board, P.F.G.)
- Αμαραντίδης Γιάννης, Πρόεδρος Ένωσης Ποντίων Καστοριάς (Giannis Amarantidis, President, Pontian Association of Kastoria)
- Αμπαριάν Σταύρος, Εκπαιδευτικός, Μέλος Α.Ε.Ε. (Stavros Abarian
Educator, Member, ANC)
- Καραμπετιάν Αγκόπ, Μέλος Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής (Agop Karabetian, Member, ANC)
- Καρατζάς Αριστείδης, Εκδότης, Ιστορικός (Aristide Caratzas, Publisher, Historian)
- Κωτσίδης Θεόφιλος (Πρόεδρος Ποντιακής Νεολαίας της Π.Ο.Ε.) Theophilos Kotsidis (President, Pontian Youth of the P.F.G.)
- Λεσγίδης Παναγιώτης Μέλος Δ.Σ. Σ.ΠΟ.Σ. Ν. Ελλάδας της Π.Ο.Ε. (Panagiotis Lesgidis, Member of the Board, SPOS of P.F.G.)
- Μαυρίδου Χρύσα, Εκπαιδευτικός, Μέλος Δ.Σ. της Π.Ο.Ε. (Chrysa Mavridou, Educator, Member of the Board, PFG)
- Μπεντροσιάν Ταβίτ, Μέλος Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής (Tavit Bedrosian, Member, Armenian National Committee)
- Μικιρδιτσιάν Κυριάκος, Εκπαιδευτικός, Μέλος Αρμενικής Εθνικής Επιτροπής (Kyriakos Bedrosian, Educator, Member, ANC)
- Οράν Αβραάμ, Αντιπρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Ασσυρίων (Avraam Oran, VP, Pan-Hellenic Association of Assyrians)
- Παπαδοπούλου Αρχοντία, Εκπαιδευτικός (Archontia Papadopoulou, Educator)
- Σαπουντζάκης Χάρης, Εκπαιδευτικός, Πρόεδρος Κέντρου Μικρασιατικού Πολιτισμού του Δήμου Νέας Ιωνίας (Charis Sapountzakis
Educator, President, Centre for the Culture of Asia Minor in Nea Ionia)
- Χονδροματίδης Γιώργος, Εγκληματολόγος, μέλος ΔΣ Σ.ΠΟ.Σ. Ν. Ελλάδας της Π.Ο.Ε. (Giorgos Chondromatidis, Criminologist, Member of the Board, SPOS S. Greece of P.F.G.)
- Νίκος Λυγερός, Καθηγητής, Στρατηγικός Σύμβουλος του Συνεδρίου (Nikos Lygeros, Professor, Strategic Counsel)

Φορείς οργάνωσης: (Sponsors)

- Νομαρχία Αθηνών (Prefecture of Athens)
- Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος (Armenian National Committee of Greece)
- Ένωση Σμυρναίων (Association of the Greeks of Smyrna)
- Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος (Pan-Pontian Federation of Greece)
- Πανελλήνιος Σύνδεσμος Ποντίων Εκπαιδευτικών (Pan-Hellenic Association of Pontian Educators)
- Πανελλήνια Ένωση Ασσυρίων (Pan-Hellenic Association of Assyrians)

Παγκόσμιος πρωταθλητής τζούντο ο Ηλίας Ηλιάδης

Στη γενέτειρα του τζούντο, την Ιαπωνία, ο Ηλίας Ηλιάδης ήταν γραφτό να στεφθεί παγκόσμιος πρωταθλητής. Ότι δεν κατάφερε το 2005 στο Κάιρο και το 2007 στο Ρίο ντε Τζανέιρο (και στις δύο περιπτώσεις ήταν δεύτερος) το πέτυχε σήμερα στο Τόκιο, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο της κατηγορίας των -90 κιλών, σε μία ιστορική μέρα για το ελληνικό τζούντο αλλά και για τον «χρυσό» Ολυμπιονίκη της Αθήνας.
Ο Ηλιάδης έγινε ο πρώτος Έλληνας τζουντόκα που κατακτά χρυσό μετάλλιο σε παγκόσμιο πρωτάθλημα ανδρών, την ίδια στιγμή που εκτός από το χρηματικό έπαθλο (6.000 δολάρια) εξασφάλισε και 500 βαθμούς στην παγκόσμια κατάταξη η οποία μετράει ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου το 2012.
www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Θία Χάλο: Μνήμη μπεστ σέλερ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΜΑΚΗ ΠΡΟΒΑΤΑ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ: ΣΙΣΣΥ ΜΟΡΦΗ

Εθνικά τραύματα και συλλογικές μνήμες, η ανάγκη για συγχώρεση και οι σχέσεις μεταξύ λαών, όλα μέσα από μια προσωπική ιστορία. Σε μια εποχή που οι ελληνοτουρκικές σχέσεις περνούν μια νέα ιδιαίτερη φάση, η ελληνικής καταγωγής νεοϋορκέζα ζωγράφος και συγγραφέας Θία Χάλο, μας μιλάει για την περιπέτεια της μητέρας της και του ποντιακού ελληνισμού και για το πώς βλέπει τα πράγματα μέσα από αυτήν.

Η ελληνίδα Aννα Φρανκ, η Σάνο Χάλο (Ευθυμία Βαρυτιμιάδου), είχε γράψει το ημερολόγιό της βαθιά μέσα στη μνήμη της. Δεν είχε καμία άλλη δυνατότητα, καθώς από εννέα χρόνων το μόνο που είχε ως καθήκον ήταν η επιβίωσή της. Ογδόντα χρόνια μετά, ξαναπήγε το ταξίδι. Αντίστροφα αυτήν τη φορά. Από τη μεγαλύτερη πόλη του κόσμου, τη Νέα Υόρκη, στον Αγιο Αντώνη, που δεν είναι καν μια κουκκίδα στον χάρτη του Πόντου. Εκεί, επί τόπου, περιέγραψε το ημερολόγιό της στην κόρη της Θία Χάλο, για να γράψει εκείνη ένα διεθνές μπεστ σέλερ, το «Ούτε το όνομά μου», (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Γκοβόστη) η κυκλοφορία του οποίου πυροδότησε μια μεγάλη δημόσια συζήτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και αλλού για τη γενοκτονία του ποντιακού ελληνισμού από τους Τούρκους μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Θία Χάλο, στα 69 της χρόνια σήμερα, είναι μια βραβευμένη νεοϋορκέζα ζωγράφος, η οποία αποφάσισε να γράψει την ιστορία της μητέρας της, της 101 ετών Σάνο-Θυμιάς Χάλο, της «γιαγιάς όλων των Ποντίων», που επέζησε από τους διωγμούς και τις εκτοπίσεις χάνοντας συγγενείς και φίλους, ξεχνώντας ακόμη και το όνομά της – για να πάρει μόλις πέρυσι την ελληνική ιθαγένεια σε μια συγκινητική τελετή στο προξενείο της Νέας Υόρκης. Συναντήσαμε τη συγγραφέα σε μια πρόσφατη επίσκεψή της στην Αθήνα και μας μίλησε για τα πράγματα όπως πλέον τα βλέπει μέσα από την απίστευτη ιστορία της μητέρας της – μια ιστορία που τη «βάδισε» μαζί της κατά το ταξίδι τους στην Ανατολία.

Ακόμη και ο χρόνος δεν «γιατρεύει». Απλώς βάζει τα πράγματα στη θέση τους και επιφέρει την τάξη. Σκεφτόμουν ότι η κουβέντα μας θα έπρεπε να είναι κυρίως για την αγάπη και για το μίσος, για τη συγχώρεση και για την εκδίκηση και για άλλα τέτοια θέματα. «Αν θέλεις, μπορούμε να κουβεντιάσουμε για όλα αυτά» μου λέει η Θία Χάλο.

Η συγχώρεση είναι μια διαδικασία που πρέπει να ξεκινάει αφού κάνει το πρώτο βήμα αυτός που έσφαλε ή συμβαίνει μέσα σε αυτόν που έχει υποστεί το άδικο ανεξάρτητα από το τι κάνει ο άλλος;
«Η συγχώρεση έχει να κάνει αποκλειστικά με το άτομο που έχει υποστεί την πληγή. Μερικές φορές μπορεί τα άτομα που σου έχουν προκαλέσει το πρόβλημα να μην ξέρουν καν ότι τους έχεις συγχωρέσει».

Αν αυτός που σε έχει τραυματίσει δεν νιώθει μετανιωμένος ή πιστεύει ότι δεν έχει κάνει κακό, συνεχίζεις να τον συγχωρείς και πάλι;
«Η συγχώρεση είναι αποκλειστικά για το δικό σου καλό, οπότε ναι. Στην περίπτωση της μητέρας μου, για παράδειγμα, ή ίδια λέει ότι απλώς θέλει να ακούσει μια συγγνώμη για εκείνον τον διωγμό από την τουρκική κυβέρνηση. Βέβαια, να σας πω ότι ποτέ δεν μίσησε τους Τούρκους και ούτε έμαθε και σε εμάς να τους μισούμε. Οταν καμιά φορά τής λες για τους τούρκους πολίτες που έκαναν τις ασχήμιες και τα εγκλήματα, σου λέει: “Τι θα μπορούσαν να κάνουν;”. Την καταλαβαίνω απόλυτα, γιατί, κοιτώντας τη δική μου ζωή στις ΗΠΑ, και εγώ ήμουν εντελώς εναντίον της εισβολής στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, αλλά δεν έκανα κάτι για αυτό. Ούτε καν μια πορεία διαμαρτυρίας. Οι τούρκοι πολίτες τότε δεν θα μπορούσαν να κάνουν τίποτε γιατί θα τους σκότωναν. Αυτό η μητέρα μου το καταλάβαινε τότε, το καταλαβαίνει και τώρα, γι’ αυτό το μόνο που θέλει είναι μια επίσημη συγγνώμη από τη σημερινή κυβέρνηση της Τουρκίας, παρ’ ότι η συγκεκριμένη δεν έχει να κάνει σε τίποτε με εκείνη την κυβέρνηση των διωγμών».

Ο Τάσος Λειβαδίτης έχει γράψει ότι «όταν λες “μισώ”, ο πρώτος φόνος του κόσμου ξαναγίνεται μέσα σου».
«Είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό και πολύ ωραίο. Αυτό για το οποίο αισθάνεσαι δυνατό μίσος τώρα είναι εκείνο για το οποίο πιθανόν να είχες αισθανθεί την ίδια ισχυρή αγάπη κάποτε. Η μητέρα μου λέει ότι “η ζωή είναι τόσο όμορφη, γιατί να την ξοδέψω μισώντας κάποιον;”».

Πώς αισθάνεστε εσείς ή η μητέρα σας για τους χριστιανούς που αποφάσισαν να αλλάξουν τη θρησκεία τους για να μείνουν τότε εκεί;
«Θυμάμαι να συναντώ κάποιους Ελληνες που πραγματικά είναι θυμωμένοι με αυτούς, αλλά εγώ δεν θεωρώ ότι είναι τόσο φοβερό. Οπως όμως σας είπα, το πρώτο καθήκον σου είναι να επιβιώσεις. Και αν νιώθεις ότι πρέπει να αλλάξεις τη θρησκεία σου για να προστατεύσεις τον εαυτό σου και την οικογένειά σου, ποια είμαι εγώ που μπορώ να σου πω: “Δεν μπορείς να προστατεύσεις την οικογένειά σου, άσ’ τους να πεθάνουν”. Αυτή είναι μια απόφαση που οι άνθρωποι παίρνουν για τον εαυτό τους και δεν αισθάνομαι άσχημα για αυτούς. Και με έναν τρόπο, αυτός είναι ο λόγος που δεν διακηρύσσω το μίσος εναντίον των Τούρκων. Δεν βίωσα εγώ αυτό τον διωγμό, η μητέρα μου τον βίωσε και αν η μητέρα μου τους συγχωρεί, ποια είμαι εγώ να τους μισώ;».

Είναι πιο εύκολο να συγχωρέσεις έναν εχθρό από έναν φίλο;
«Δεν είμαι σίγουρη, πρέπει να το σκεφτώ. Ισως ένας φίλος μοιάζει να είναι περισσότερο προδότης, γιατί τον ξέρεις και τον εμπιστεύεσαι. Του έχεις πει την ιστορία σου, τη ζωή σου και μετά σε προδίδει. Ενας εχθρός είναι ένας εχθρός, δεν περιμένεις πραγματικά περισσότερα από αυτόν και δεν έχεις επενδύσει τίποτε σε αυτόν. Ισως, τελικά, είναι ευκολότερο να συγχωρέσεις έναν εχθρό από έναν φίλο. Αν μιλάμε συγκεκριμένα για τους Ελληνες και τους Τούρκους, ίσως οι Ελληνες περίμεναν περισσότερα από αυτούς ακριβώς επειδή ζούσαν χρόνια ως γείτονες, ο ένας δίπλα στον άλλον».

Επειτα από αυτήν την εμπειρία που είχατε με το ταξίδι στην Τουρκία και αναβιώνοντας μέσα από τη μητέρα σας τη γενοκτονία, έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο βλέπετε ακρότητες που συμβαίνουν σήμερα, όπως στο Σουδάν ή στην Παλαιστίνη και αλλού;
«Εδώ και πολλά χρόνια ασχολούμαι πολύ με ό,τι συμβαίνει στην Παλαιστίνη και πολλές φορές έχω μιλήσει και έχω υπογράψει ψηφίσματα για τη γενοκτονία του Ισραήλ κατά της Παλαιστίνης. Στη Ρουάντα όμως, όταν βλέπω όλους αυτούς τους πρόσφυγες, σκέφτομαι ότι είναι σαν τη μητέρα μου, με τη μόνη διαφορά ότι είναι μαύροι. Κατά τα άλλα, είναι ακριβώς η ίδια ιστορία».

Μέσα στη λέξη «αύριο» πάντα παραμονεύει η πιθανότητα του «ποτέ». Πιστεύετε ότι αυτός είναι ο λόγος που, όπως λέτε στο βιβλίο σας, όταν ανακοινώσατε στη μητέρα σας ότι θέλετε να κάνετε αυτό το ταξίδι στην πατρίδα της, σας είπε: «Πάντα περίμενα για αυτήν την πρόταση. Η βαλίτσα μου είναι έτοιμη». Ισως γι’ αυτό δεν σας είπε να το συζητήσετε αύριο;
«Δεν ξέρω. Είναι ένας ενδιαφέρων διαχωρισμός, που δεν τον έχω σκεφτεί. Αυτό που ήξερα είναι ότι στη μητέρα μου αρέσει η περιπέτεια και δύσκολα θα μου έλεγε όχι».

Υπήρχε οποιοσδήποτε φόβος στη μητέρα σας για να πάει πίσω;
«Δεν είχε κανέναν φόβο. Η μόνη ένδειξη φόβου που είχα από αυτήν είναι όταν πήγαμε στη βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης να βρούμε τους χάρτες εκείνης της εποχής, ψάχνοντας για τον Αγιο Αντώνιο που ήταν το χωριό της. Οταν βρήκαμε τους χάρτες, μου είπε να μην τους πάρουμε μαζί μας γιατί μπορεί να έχουμε μπελάδες! Δεν ήθελε να ξέρουν οι Τούρκοι για ποιον λόγο θα πηγαίναμε εκεί!».

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού είδατε κάτι καινούργιο στον χαρακτήρα της μητέρας σας ή ακόμη και στον δικό σας που δεν γνωρίζατε πριν από το ταξίδι;
«Πάντα ανακαλύπτω ότι δεν ξέρω τη μητέρα μου. Και είναι ενδιαφέρον, γιατί οι άνθρωποι νομίζουμε ότι ξέρουμε τους γονείς μας αφού τους γνωρίζουμε από όταν γεννιόμαστε και έχουμε μεγαλώσει μαζί τους. Τελικά, δεν τους γνωρίζουμε καθόλου! Στο ταξίδι αυτό πολλές φορές σκέφτηκα για αυτήν: “Ποια είναι αυτή η γυναίκα;”. Ολη η συμπεριφορά της ήταν τόσο σοφή, που με εξέπληξε».

Σε αυτό το ταξίδι εμπλέκεστε μόνο εσείς οι δύο γυναίκες. Αν υπήρχε μαζί σας και ένας άνδρας, ένας αδελφός, για παράδειγμα, πιστεύετε ότι η παρουσία του αρσενικού στοιχείου θα ξετύλιγε την ιστορία λίγο διαφορετικά; Η παρουσία ενός άνδρα μήπως θα έκανε πιο επιθετική την αναζήτηση της αλήθειας;
«Εξαρτάται από το είδος του αρσενικού που θα είχαμε μαζί μας. Υπάρχουν άνδρες που είναι πιο παθητικοί και άνδρες πιο επιθετικοί. Τώρα που σκέφτομαι την επαφή μας με τους Τούρκους που συναντήσαμε και μας βοήθησαν, ίσως αν είχαμε έναν “επιθετικό” άνδρα μαζί μας να είχε παίξει αρνητικό ρόλο».

Λένε ότι το κακό με τη ζωή δεν είναι ότι κρατάει λίγο, είναι ότι αρχίζει αργά. Νομίζετε ότι αυτό ισχύει για τη μητέρα σας;
«Κοιτάξτε, η μητέρα μου συγκεκριμένα άρχισε την ενήλικη ζωή της νωρίς αφού την “πέταξαν” από μικρό παιδί μέσα σε αυτήν και έτσι έχασε την παιδική της ηλικία. Μέσα στη ζωή μας όμως υπάρχουν πολλές μικρότερες ζωές που ζούμε. Η ζωή είναι όπως όταν διηγείσαι μια ιστορία που, ενώ νομίζεις ότι είναι μία, υπάρχουν πολλές μικρές ιστορίες μέσα σε αυτήν».

Αυτές οι μικρότερες ζωές όμως, που αποτελούν τη ζωή μας, μπορεί να έρθουν οποιαδήποτε στιγμή, ακόμη και λίγο πριν από το τέλος.
«Ναι! Ετσι ακριβώς έγινε και με τη Σάνο. Ξεκίνησε από ένα μέρος στην Τουρκία, που δεν είναι καν μια κουκκίδα στον χάρτη, και ήρθε στη μεγαλύτερη πόλη του κόσμου, τη Νέα Υόρκη, όπου έπρεπε να περάσουν 80 χρόνια και τώρα στο τέλος της ζωής της έγινε τόσο γνωστή στα περισσότερα μέρη του κόσμου. Για αυτήν όμως το πιο σπουδαίο είναι ότι στη Βόρεια Ελλάδα την αποκαλούν “γιαγιά όλων των Ποντίων”».

Κατά βάσιν είστε ζωγράφος. Τι ήταν το πρώτο που σας «βγήκε» να ζωγραφίσετε έπειτα από αυτό το ταξίδι;
«Είναι παράξενο. Δεν ζωγράφισα απολύτως τίποτε. Είχα έτοιμα έργα για μια έκθεση την οποία είχα προγραμματίσει και όπου τελικά έλαβα μέρος, αλλά από τότε για κάποιον λόγο δεν ξαναζωγράφισα».

Τα όνειρα που έχουν οι άνθρωποι πρέπει να είναι μεγαλύτερα από τις πληγές τους. Πιστεύετε ότι αυτές οι μεγάλες πληγές για ένα εννιάχρονο κορίτσι, όπως ήταν τότε η μητέρα σας, το έκαναν να έχει ακόμη μεγαλύτερα όνειρα;
«Μερικοί άνθρωποι δεν ξεπερνούν ποτέ τις πληγές τους και δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους να πάει μπροστά και να προοδεύσει. Αυτό μπορεί να συμβεί για πολλούς λόγους, ακόμη και για λόγους ενοχής. Οπως η ενοχή τού “γιατί επέζησα εγώ, ενώ οι άνθρωποι που αγαπούσα δεν επέζησαν;”. Ετσι, δεν επιτρέπουν στον εαυτό τους να ζήσει πραγματικά, γιατί δεν του συγχωρούν το γεγονός ότι επέζησε. Η Σάνο ποτέ δεν είπε “γιατί επέζησα;”, πολλές φορές μού είπε το εξής: “Αυτό που έχω καταλάβει είναι ότι ήμουν ένα μικρό κορίτσι με άγνοια, που απλώς ήθελα να επιβιώσω. Ενιωθα ότι αυτό ήταν το καθήκον μου. Αυτό μόνο”. Βέβαια, ήταν πολύ θλιμμένη και πληγωμένη για ό,τι συνέβη στους δικούς της ανθρώπους και αυτό που δεν ήθελε με τίποτε είναι να ξεχαστεί η οικογένειά της και ό,τι έγινε σε όλους αυτούς τους ανθρώπους τότε. Το βιβλίο μου της έδωσε τη σιγουριά που περίμενε ότι δεν θα ξεχαστούν».

Πολύ συχνά οι άνθρωποι στα ταξίδια τους έχουν ένα τραγούδι το οποίο τους «κολλάει» στο μυαλό και το λένε συνέχεια. Κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού εσείς είχατε ένα τέτοιο τραγούδι;
«Ναι, υπήρχε. Ενα αρμενικό ερωτικό τραγούδι, που η μητέρα μου θυμόταν από τότε. Το πρώτο τραγούδι όμως που μου είπε στο ταξίδι και το έβαλα στο βιβλίο είναι ένα που θυμόταν λίγο από τους στίχους και έλεγε: “Ελα, έλα, καλησπέρα”. Τραγουδούσαμε πολύ συχνά σε αυτό το ταξίδι».

Υπάρχει κάτι που από σκοπιμότητα παραλείψατε να γράψετε στο βιβλίο θεωρώντας είτε ότι θα προκαλέσει πρόβλημα είτε ότι δεν είναι τόσο σημαντικό;
«Αποφάσισα ότι αφού η μητέρα μου θυμάται οτιδήποτε για 80 χρόνια, θα πρέπει να είναι σημαντικό, ανεξάρτητα από το πόσο ασήμαντο μπορεί να δείχνει, και έτσι βρήκα για το καθετί έναν τρόπο να το βάλω στο βιβλίο. Ακόμη και τα καθημερινά μικροπράγματα που έκαναν τότε τα θεώρησα σημαντικά και τα έγραψα. Υπήρξαν μια-δυο λεπτομέρειες που θυμήθηκε μετά την έκδοση του βιβλίου, αλλά αυτά πραγματικά δεν είχαν καμία σημασία».

Ενα ενδιαφέρον στοιχείο στη γενοκτονία είναι αν σκεφθεί κανείς ότι δεν συνέβη από τους παλαιούς Οθωμανούς αλλά από τους Νεότουρκους του Κεμάλ.
«Μα αυτός ήταν που είχε το όραμα να φτιάξει ένα μοντέρνο και ασφαλές κράτος! Και βέβαια είναι εύκολο να φτιάξεις ένα ασφαλές κράτος αν σκοτώσεις ή εκδιώξεις όλους τους χριστιανούς και έχεις μόνο μουσουλμάνους. Ετσι, δεν έχεις κανέναν να σου αντιτεθεί».

Η μητέρα σας θεωρείται από πολλούς η ελληνίδα Αννα Φρανκ. Απλώς το «ημερολόγιό» της δεν το έγραψε η ίδια – σας το διηγήθηκε και το γράψατε εσείς.
«Ναι. Είναι η δική της ιστορία. Εγώ απλώς την έγραψα. Αυτή ευχαριστεί εμένα για αυτό και εγώ εκείνη».

Σας πλησίασαν πολιτικοί στην Αμερική για να εκμεταλλευτούν το «θέμα» του βιβλίου και την τεράστια απήχηση που είχε;
«Παρουσίασαν το βιβλίο στον κυβερνήτη της Νέας Υόρκης. Είναι το πρώτο και το μόνο βιβλίο με αυτό το θέμα γραμμένο στα αγγλικά και η πρώτη πραγματική καταγραφή των γεγονότων εκείνης της εποχής, όπως τα διηγήθηκε ένα πρόσωπο που τα έζησε και βρίσκεται ακόμη στη ζωή. Εμένα όμως προσωπικά δεν με πλησίασε κανένας πολιτικός με τέτοιον σκοπό. Ευτυχώς!».

Η μνήμη είναι μια πολύ παράξενη ανθρώπινη λειτουργία. Πολύ συχνά μπορεί να ονομάσουμε μνήμη κάποιες ψευδαισθήσεις μας ή κάποιες εμμονές μας. Αυτό σας προέκυψε ως πρόβλημα στη συγγραφή του βιβλίου;
«Οι άνθρωποι συχνά λένε ότι δεν μπορείς να εμπιστευτείς τη μνήμη ενός παιδιού και δίνουν το κλασικό παράδειγμα ότι αν επιστρέψεις σε έναν χώρο ή ένα σπίτι όπου έζησες μικρός δεν έχει καμία σχέση με αυτό που θυμόσουν, αφού ως παιδί τα θυμόσουν πολύ πιο μεγάλα ή θυμάσαι πράγματα που δεν υπήρξαν ποτέ. Υπάρχει όμως μια πολύ σημαντική διαφορά όταν στη διαδικασία της μνήμης εμπλέκεται και ένα τραύμα. Το τραύμα σε κάνει πάντα να θυμάσαι πιο καθαρά και να μην ξεχνάς».

Ο συγγραφέας είναι στην ουσία ένας σκηνοθέτης. Δημιουργεί «σκηνές» και εικόνες και μας βάζει μέσα αυτές. Εσείς όμως γράφατε για πρώτη φορά ένα βιβλίο…
«Οταν έγραφα το βιβλίο μου ήθελα να βοηθήσω τους αναγνώστες να βρεθούν στον τόπο όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα. Δεν ήθελα απλώς να πω μια ιστορία, ήθελα όλοι οι αναγνώστες να είναι “εκεί”. Οι άνθρωποι μου λένε ότι, καθώς το διαβάζουν, νιώθουν πως περπατάνε μαζί με τη μητέρα μου, δίπλα της, σε αυτήν την πορεία θανάτου. Αυτό ήθελα από εσάς. Να σας βάλω να περπατήσετε δίπλα της».

Ενα βιβλίο, όπως και κάθε έργο τέχνης, για να το «πλησιάσεις» πραγματικά δεν πρέπει στην αρχή να το κάνεις με κριτική διάθεση, αλλά με διάθεση πρώτα να το «αισθανθείς».
«Πρώτα νιώσε το και μετά θα δεις αν πρόκειται να το αγαπήσεις. Μπορεί και να το αντιπαθήσεις, αλλά, αν είναι αληθινό, δεν έχει σημασία. Μπορεί να σε φοβίζει, να σε κάνει να νιώθεις άβολα, αλλά αυτό δεν το κάνει ένα κακό βιβλίο. Μην αγαπήσεις την προσπάθεια του συγγραφέα, γιατί μοιάζει περισσότερο με εκτίμηση του κόπου του».

Τελικά «είμαστε τα όρια που διασχίζουμε». Εσείς, στη δική σας περίπτωση, διασχίσατε πολλά όρια με αυτήν την ιστορία. Νιώθετε τώρα ότι είστε ένα καινούργιο άτομο;
«Είμαι, παρ’ ότι πάντα θεωρούσα τον εαυτό μου πολίτη του κόσμου. Νιώθω ότι αυτή η ιστορία με έχει αλλάξει πολύ».

Θυμάστε τις πρώτες λέξεις που γράψατε ξεκινώντας το βιβλίο;
«Ναι, ναι, τις θυμάμαι, παρ’ ότι στο βιβλίο τις έχω βάλει σε ένα άλλο σημείο. Οι πρώτες λέξεις ήταν: “Το όνομά μου είναι Θυμία και ήμουν εννιά. Νομίζω”. Η λέξη “νομίζω” μπήκε γιατί η μητέρα μου δεν ήταν σίγουρη».

Το βιβλίο θα γίνει ταινία;
«Το ελπίζω πραγματικά. Θα το ήθελα παρά πολύ. Εχω κάνει διάφορες συζητήσεις για αυτό και θα δούμε».

Ποιο ήταν το σημείο του ταξιδιού στο οποίο για πρώτη φορά σκεφθήκατε: «Ολο αυτό θα το κάνω ένα βιβλίο»;
«Οταν ταξιδέψαμε στην Τουρκία, όλο αυτό είχε να κάνει με τη μητέρα μου και καθόλου με μένα. Δεν υπήρχαν καν φωτογραφίες στο σπίτι που να με συνέδεαν με όλο αυτό. Ετσι, δεν είχα καμία σκέψη να γράψω βιβλίο, όταν όμως βρεθήκαμε στο χωριό της συνέβη κάτι παράξενο και για πρώτη φορά ένιωσα ότι αυτή η γη είναι και δική μου γη και η οικογένειά της είναι και οικογένειά μου. Ακόμη και τότε δεν σκέφθηκα να γράψω βιβλίο, γιατί εγώ είμαι ζωγράφος και διαβάζω υπέροχη λογοτεχνία από πολύ μικρή. Διάβαζα Τολστόι, Ντοστογέφσκι και Γκόγκολ και δεν θα σκεφτόμουν ποτέ να γράψω ένα βιβλίο εγώ. Αποφάσισα να γράψω μέσα από ένα πολύ παράξενο περιστατικό, αφού είχα γυρίσει στη Νέα Υόρκη. Περπατώντας στον δρόμο, κάποιος είχε πετάξει μια κούτα με βιβλία. Και επειδή λατρεύω τα βιβλία τα πήρα σπίτι για να δω αν κάτι με ενδιαφέρει. Εκεί υπήρχε ένα στο οποίο κάποιος δάσκαλος έλεγε στους μαθητές πώς να πουν μια ιστορία που συνέβη στους ίδιους μέσα σε μία σελίδα. Αφού έγραψαν όλοι οι μαθητές, τους είπε ότι το κλειδί είναι “να γράψετε απλώς ό,τι συνέβη, απλώς πείτε την ιστορία”. Αυτή η φράση μού έμεινε: “Απλώς πες τι συνέβη, μη μου πεις τι να σκεφτώ, μη μου πεις τι να αισθανθώ. Αυτή η φράση με έκανε να γράψω το βιβλίο για να πω απλώς τι συνέβη».

Δημοσιεύθηκε στο BHMagazino, τεύχος 516, σελ. 22-27, 5/09/2010.

Ιστορική Θεία Λειτουργία στη Σουμελά του Πόντου

Αναμφισβήτητα ιστορικό, μοναδικό το γεγονός. Ογδόντα οκτώ χρόνια μετά τη μικρασιατική καταστροφή, τελέστηκε με μεγαλοπρέπεια και κατάνυξη στην Παναγία Σουμελά του Πόντου η Θεία Λειτουργία, προεξάρχοντος μάλιστα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Οι εικόνες από τη ζωντανή μετάδοση της ΕΤ-3 ράγιζαν καρδιές στην Ελλάδα, πόσο μάλλον των απογόνων δεύτερης και τρίτης γενιάς των Ποντίων προσφύγων, που είχαν το προνόμιο να βρίσκονται σε αυτήν την ιστορική συγκυρία στην Τραπεζούντα.

Βεβαίως, οι πεντακόσιοι που επιλέχθηκαν για να μπουν στο ιστορικό μοναστήρι ήταν, εκτός από τους δημοσιογράφους και τους Έλληνες πολιτικούς, λίγο - πολύ, άνθρωποι του Πατριαρχείου, απεσταλμένοι ποντιακών σωματείων και οργανώσεων της ομογένειας και οι ηγέτες του οργανωμένου ποντιακού χώρου.

Το ανώνυμο πλήθος των απανταχού ποντίων αρκέστηκε να πλαισιώσει το προσκύνημα, παραμένοντας στους πρόποδες του Όρους Μελά και παρακολουθώντας τη λειτουργία από δύο τεράστιες γιγαντοοθόνες.

Τα... «κόλπα» της λειτουργίας

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος ανέβηκε στην εξέδρα που είχε στηθεί στον περίβολο του ναού ενδεδυμένος με τη βαρύτιμη μίτρα, την ολόλευκη στολή και τα άμφια του Οικουμενικού και κρατώντας στο χέρι του την πατριαρχική ποιμαντορική ράβδο. Λευκή και χρυσοστόλιστη η ενδυμασία και των υπολοίπων συλλειτουργούντων. Ωστόσο, έπρεπε να τηρηθεί σε όλα η κανονική τάξη, για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις.

Κατά το ανέβασμά τους στην εξέδρα, στις σκάλες, μετά τον Πατριάρχη, ο Ρώσος επίσκοπος παραχώρησε, παρότι αρχαιότερος, προβάδισμα στον μητροπολίτη Παύλο της Δράμας, αφού ο πρώην ηγούμενος της μονής Σουμελά του Βερμίου είναι μητροπολίτης των Νέων Χωρών.

Δηλαδή, αν και ανήκει στην ελληνική εκκλησία, κατά τον καταστατικό χάρτη του ’28, για την εκλογή του βάζει «πλάτη» ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Και ως εκλεκτός της «μητρός» εκκλησίας θα έπρεπε (όπως και έγινε) να αποδοθεί περισσότερος σεβασμός από τον Ρώσο στο πρόσωπο του Παύλου, διότι προέρχεται γεωγραφικά από τις Νέες Χώρες. Ενώ ήταν, συν τοις άλλοις, και πρώην ηγούμενος της Σουμελά (του Βερμίου). Άρα η επιλογή του από ελληνικής πλευράς, με την υπόδειξη του Πατριάρχη, κάθε άλλο παρά τυχαία ήταν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σε όλα τα βήματα της διαδικασίας ο Ρώσος βικάριος του Πατριαρχείου της Μόσχας απέδιδε τον δέοντα σεβασμό στον Βαρθολομαίο. Μάλιστα, κατά την ανάβασή του στο μοναστήρι, μιλώντας με πιστούς, τον αποκαλούσε «Οικουμενικό», όταν είναι γνωστό ότι στη ρωσική επικράτεια δεν συνηθίζεται αυτός ο χαρακτηρισμός.

Για τους Ρώσους, στην καθομιλουμένη, ο Βαρθολομαίος είναι απλώς ο «Κωνσταντινοπόλσκ», δηλαδή ένας ακόμη μεταξύ των πατριαρχών. Φυσικά, σε επίσημο επίπεδο, δεν τολμούν να αμφισβητήσουν την πρωτοκαθεδρία του, αλλά κάνουν ό,τι μπορούν για να... ξεχαστεί! Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ωστόσο, ο Τύχων υπήρξε άψογος και, εάν εξαιρέσουμε μια... άτυχη στιγμή που εθεάθη να... χτενίζει τα γένια του κατά τη διάρκεια της λειτουργίας, ήταν καλός και στα αρχιερατικά του καθήκοντα.

Από εκεί και πέρα, ο Οικουμενικός Πατριάρχης δεν θέλησε να αφήσει το παραμικρό περιθώριο παρανόησης για το ποιος είναι ο απόλυτος κύριος της κατάστασης. Δεξιά του είχε τον Παύλο, αριστερά τον Τύχωνα. Πήρε επάνω του τη λειτουργία, αντί απλώς να χοροστατήσει, και μάλιστα, σε μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως «μεγαλόθυμη», άφησε κάποια στιγμή και τους συλλειτουργούντες του να ευλογήσουν τον κόσμο.

Παρουσία Πατριάρχη, για τους κώδικες της εκκλησίας, θεωρείται σχεδόν αδιανόητο να δοθεί αυτό το προνόμιο σε μητροπολίτες. Άρα, για να το κάνει ο Βαρθολομαίος, είχε τον σκοπό του. Όπως και όταν έστειλε ευχές στον Πατριάρχη Μόσχας και τον κάλεσε να συλλειτουργήσουν στα εδάφη του. Ωστόσο, παρακάτω, την «έδεσε» περισσότερο τη λειτουργία, μάζεψε τα λουριά...

Άφησε στον μητροπολίτη Παύλο τα τροπάρια (και την «επιτήρηση» του Ρώσου) και αποσύρθηκε τάχατες να ξεκουραστεί. Αποτελεί μοναδικό προνόμιο και διακριτό γνώρισμα του Πατριάρχη να αποσύρεται από τη Θεία Λειτουργία και οι συλλειτουργούντες του μητροπολίτες είναι υποχρεωμένοι να συνεχίσουν μέχρι να επιστρέψει. Είναι δικαίωμα που ο Βαρθολομαίος δεν θα το απεμπολούσε, γνωρίζοντας σε βάθος το εκκλησιαστικό σκηνικό, και ευκαιρία για να κάνει τη «δήλωσή» του.

Τελικά επέστρεψε, αφού βεβαιώθηκε ότι ο χρόνος απουσίας του ήταν «επαρκής» για να σταλεί το μήνυμα, και συνέχισε κεφάτος τη λειτουργία. Στο κλείσιμο απέφυγε να αναφέρει έναν προς έναν τους συλλειτουργούντες ονομαστικά, περιοριζόμενος στην έκφραση «υπέρ των συλλειτουργούντων ημών επισκόπων...».

Περίπου στη μέση της λειτουργίας ο ουρανός συνοφρυώθηκε και ακούστηκαν δυνατές βροντές, αναγκάζοντας τον Οικουμενικό να πάει γρήγορα στο κήρυγμά του. Τι θα γινόταν εάν έβρεχε; Ποιος θα έβγαζε από τον νου των παρευρισκόμενων ποντίων ότι η Σουμελά... δεν μας θέλει; Όμως, μέχρι το τέλος της λειτουργίας, δεν έριξε ούτε σταγόνα. Εν πάση περιπτώσει, ο Βαρθολομαίος εκφώνησε μια αμιγώς διπλωματική ομιλία:

● Ευχαρίστησε την «έντιμον» τουρκική κυβέρνηση, χωρίς την άδεια της οποίας ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθεί η ιστορική Θεία Λειτουργία. Χαιρέτισε τις παριστάμενες τουρκικές αρχές και τον πρεσβευτή μας στην Άγκυρα.

● Υπερτόνισε ότι οι χριστιανοί έρχονται στη Σουμελά «ως άγγελοι ειρήνης και φιλίας».

● Μνημόνευσε τους κτήτορες και τους δωρητές Κομνηνούς της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, αλλά κυρίως (έναν προς έναν με το όνομά τους) τους πολυάριθμους Οθωμανούς σουλτάνους, χορηγούς του μοναστηριού.

● Επεσήμανε ότι η συγκεκριμένη τελετή θα αποτελέσει μια ακόμη ελπίδα ότι η Σουμελιώτισσα γίνεται «εγγυήτρια» καλύτερων ημερών «για τους δύο λαούς». Δηλαδή, μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Για τους... Ρώσους, για τους οποίους «γέφυρα» αποτελούν οι Έλληνες Πόντιοι της Ρωσίας, ούτε κουβέντα...

● Τελειώνοντας είπε ότι ελπίζει «να ανθεί και φέρει κι άλλον» και, σηκώνοντας τη ράβδο του, κάλεσε το ποίμνιο να θυμάται αυτή τη μέρα.

● Μεταφράζοντας στα τουρκικά περιορίστηκε ακριβώς στο επίσημο κείμενο, παραλείποντας τη μετάφραση ορισμένων συναισθηματικής υφής κομματιών της ομιλίας του. Και παρέδωσε στη συνέχεια το γραπτό με το κήρυγμα του στον Ρώσο, για να το μεταφράσει και στη δική του γλώσσα...

Το παρασκήνιο της ιστορικής πατριαρχικής λειτουργίας

Για την επιτυχία αυτής της ανέλπιστης τελετής είναι αλήθεια ότι πολλοί ερίζουν – και ο καθένας με τα επιχειρήματά του. Πρώτος από όλους ο Ιβάν Σαββίδης, ο οποίος τα τελευταία τρία χρόνια μισθώνει κάθε χρόνο τρία αεροπλάνα (από Θεσσαλονίκη, Μόσχα, Ροστώβ) και αρκετά λεωφορεία από Θεσσαλονίκη και Γεωργία, για το προσκύνημα στη Σουμελά του Πόντου. Ο Ιβάν ο «Τρομερός» είχε κάθε λόγο να νιώθει ικανοποιημένος βλέποντας το όραμά του να ευοδώνεται και επισήμως, με τη βούλα του τουρκικού κράτους. Ανθρώπινη, μπροστά στον ενθουσιασμό, και η θριαμβολογία του.

Οι άνθρωποι του Σαββίδη μοίρασαν μέσα στα λεωφορεία για τη Σουμελά οδηγίες και δελτία τύπου, σε Έλληνες και Ρώσους επιβάτες, όπου μεταξύ των οδηγιών που δίδονταν για το προσκύνημα λίγο - πολύ ευλογούσαν και τα γένια τους. Μια αποστροφή μάλιστα του κειμένου έφτανε στα όρια του... παρεξηγήσιμου, καθώς σχεδόν μονοπωλούσε την πρωτοκαθεδρία για τον συντονισμό και την επιτυχία του εγχειρήματος, αναφέροντας:

«Στις 13 Μαΐου 2010, η Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Ρωσίας με επικεφαλής τον Ιβάν Σαββίδη και την ενεργό συμμετοχή των μελών των κυβερνήσεων Τουρκίας, Ελλάδας, Ρωσίας, της διοίκησης της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, των εκπροσώπων του Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, της Ρωσικής και της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, έλαβε την επίσημη άδεια για την τέλεση της Λειτουργίας στο ναό».

Με μια προσεκτικότερη ωστόσο ματιά φαίνεται ότι το κείμενο μεταφράστηκε στα ελληνικά από άλλο αντίστοιχο αρχικό ρωσικό κείμενο, που προφανώς γράφτηκε για να απευθύνεται, για λόγους και εσωτερικής κατανάλωσης και συσπείρωσης, κυρίως στους ρωσόφωνους Έλληνες και άρα υπαγόμενους στο Πατριαρχείο της Μόσχας, παρά στους λοιπούς ελληνορθόδοξους.

Ο... «Ιβάν ο Τρομερός»

Ο Ιβάν έχει κάθε λόγο να θεωρεί ότι λειτούργησε ως «πολιορκητικός κλοιός» για να γίνουν διαλλακτικότερες, μετά την τελευταία ρωσοτουρκική προσέγγιση, οι τουρκικές αρχές και να επιτρέψουν την τέλεση της θείας λειτουργίας. Ανεξάρτητα από το εάν έχει δίκιο ή όχι, το σίγουρο είναι ότι δεν μπορεί να παραγνωριστεί η πλούσια δράση του υπέρ αυτού του σκοπού. Όπως και η δουλειά που γίνεται αυτή την εποχή, σε συνεργασία με τον Κρις Σπύρου, για να ανοίξει η Αγία Σοφία για μία ιστορική λειτουργία το φθινόπωρο, πρωτοβουλία που πάντως έχει προκαλέσει αρκετό σκεπτικισμό στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Η αλήθεια είναι ότι ο Ιβάν Σαββίδης, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στη Ρωσία, επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στο ποντιακό κίνημα. Τελευταίως, έπειτα από μια δραματική ψηφοφορία, υπερίσχυσε για δύο ψήφους του προέδρου της Παμποντιακής Γιώργου Παρχαρίδη (39-37) στην ηγεσία της Διεθνούς Συνομοσπονδίας Ποντίων Ελλήνων (ΔΙΣΥΠΕ).

Επίσης, επιδιώκει να ενώσει το ποντιακό κίνημα στην Ελλάδα (παραβλέποντας όμως να κάνει το ίδιο και στη Ρωσία, όπου είναι στα δικαστήρια με την άλλη ομοσπονδία Ποντίων, του Καΐσεφ). Τέλος, είναι βουλευτής της κρατικής Δούμας της ρωσικής ομοσπονδίας. Αυτό το τελευταίο από μόνο του σημαίνει ότι με τον Πούτιν έχουν κάτι παραπάνω από μια «καλημέρα», αφού οι βουλευτές στη Δούμα δεν εκλέγονται με σταυρό, αλλά από λίστα.

Άρα και το γεγονός ότι πάντα «τυχαίνει» να είναι σε εκλόγιμη θέση στη λίστα λέει πολλά... Πραγματικά ο ρόλος του είναι δυναμικός, καθώς μπορεί να κινητοποιεί τις μάζες για την ικανοποίηση του οράματός του και να παρεμβαίνει υπέρ αυτού του σκοπού στους διάφορους μηχανισμούς. Κυβερνήσεις, εκκλησίες, προσωπικότητες κ.λπ., που φυσικά δεν αφήνουν στην τύχη τίποτα. Διότι ασφαλώς δεν ήταν τυχαία η επιλογή του Πατριαρχείου Μόσχας για το ποιος από τη ρωσική πλευρά θα συλλειτουργήσει με τον Οικουμενικό.

Το Φανάρι αρχικά περίμενε ότι θα ήταν ο Ιλαρίωνας ή ο Σέργιος. Και ποιος ήρθε τελικά; Ο επίσκοπος του Ποντόλσκ και βικάριος της επισκοπής της Μόσχας Τύχωνας, δηλαδή, ο προσωπικός «εξομολόγος» του Πούτιν. Και γιατί ο Τύχων; Μα διότι ο... ΥΠΕΞ του Πατριαρχείου Μόσχας Ιλαρίων μάλλον θα ήταν βαρύς για να σταθεί απέναντι στον Παύλο, ως το νούμερο δύο στην ιεραρχία του Πατριαρχείου Μόσχας, ενώ ο Τύχων και στα «κιλά» του θα ήταν, αλλά και το μήνυμα ότι είναι «κολλητός» με τον Πούτιν θα περνούσε όπου έπρεπε...

Η αλήθεια είναι λοιπόν πως ο Ιβάν Σαββίδης «έτρεξε» πολύ γι’ αυτόν τον σκοπό και μάλιστα υποτάχθηκε πλήρως σε όσες υποδείξεις του έγιναν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, εναρμονιζόμενος πάντοτε με τις πατριαρχικές εντολές, εντός των ορίων της πνευματικής του επικράτειας, παρότι πνευματικό τέκνο (ως γεννημένος στη Ρωσία) του Πατριαρχείου Μόσχας. Μάλιστα, άνθρωποί του έχουν την εικόνα ότι στην πορεία είχε να αντιμετωπίσει και τη σχετική «απροθυμία» του Οικουμενικού, που επίσης από την πλευρά του έκανε προσεκτικά βήματα.

Ο Ιβάν θεωρεί ότι βοήθησε το Οικουμενικό Πατριαρχείο αυξάνοντας τη δυναμική του ποντιακού κινήματος και του προσκυνήματος στη Σουμελά, ώστε να καταστεί πραγματικότητα η φετινή τέλεση της ιστορικής Θείας Λειτουργίας. Στο ίδιο κλίμα, μεγάλη μερίδα των προσκυνητών που μετέφερε είχε την εντύπωση ότι λίγο - πολύ η άδεια στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, για να γίνει η τελετή, ήταν περίπου «χατιράκι» του Ερντογάν προς τον Πούτιν, μετά από πιέσεις του εκλεκτού του Ιβάν και σε συνδυασμό με την πρόσφατη δυσφορία που εκφράστηκε για την Τουρκία από τις ΗΠΑ.

Άλλοι, βέβαια, το πήγαν στο εντελώς αντίθετο άκρο. Έλεγαν ότι, βλέποντας οι Αμερικάνοι τη ρωσική «διείσδυση» στα εδάφη του Πατριαρχείου, πίεσαν τον Ερντογάν να δώσει την άδεια, ώστε το πράγμα να μείνει στον έλεγχο του Οικουμενικού Πατριάρχη. Μπορεί, βεβαίως, να συνέβησαν και τα δύο, μπορεί κατά ένα μέρος ή μπορεί, το πιο πιθανό, τίποτα απ’ όλα αυτά...

ΠΟΝΤΙΚΙ

Παναγία Σουμελά: Πολλαπλασιασμός ή διαίρεση;

Κύριο άρθρο της εφημερίδας ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΓΝΩΜΗ, φύλλο 18ο

Τελεῖται καὶ πάλιν ἡ Θεία Λειτουργία, καὶ μάλιστα Πατριαρχική, τοῦ Θεοῦ ἐπιφυλάξαντος εἰς τὴν ἡμετέραν Μετριότητα τὴν μεγάλην συγκίνησιν καὶ χαράν, τὴν ὁποίαν μόνον εἰς τὰ ὄνειρά της εἶδε μακρὰ σειρὰ ἐκ τῶν ἀοιδίμων σεβασμίων προκατόχων μας Οἰκουμενικῶν Πατριαρχῶν!

Η πρόταση αυτή από το λόγο που εκφώνησε ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος κατά τη λειτουργία στην Παναγία Σουμελά, στη Ματσούκα του Πόντου, στις 15 Αυγούστου 2010, δείχνει την ιστορικότητα της στιγμής. Μόνο στα όνειρά τους μπορούσαν να δουν λειτουργία στην Παναγία Σουμελά, μακρά σειρά Οικουμενικών Πατριαρχών.

Η λειτουργία ολοκληρώθηκε και ήλθε η ώρα του απολογισμού.

Ας ξεκινήσουμε από τα διαδικαστικά. Το τουρκικό κράτος, σύμφωνα με όσα μας εξιστόρησαν οι απεσταλμένοι της εφημερίδας, έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να μην τορπιλιστεί η απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης από ενέργειες ατόμων ή μηχανισμών που δεν έβλεπαν με καλό μάτι τη λειτουργία. Κύκλοι της φασιστικής-τρομοκρατικής οργάνωσης ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ, δια του προέδρου της νομαρχιακής επιτροπής του (εθνικο)σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Sabri Dilber, προσπάθησαν να παρεμποδίσουν την πραγματοποίηση της λειτουργίας προσφεύγοντας στην τουρκική δικαιοσύνη, ενώ την ημέρα της διεξαγωγής της λειτουργίας, την 15η Αυγούστου, πραγματοποίησαν στην Τραπεζούντα ημερίδα με θέμα: "Ο Πορθητής, η Άλωση και ο νομάρχης Τραπεζούντας Αζμί μπέη". Παρόλα αυτά, το τουρκικό κράτος περιφρούρησε την εκδήλωση, ενώ και ο τοπικός λαός συμπεριφέρθηκε με άψογο και φιλόξενο τρόπο τους περίπου πέντε χιλιάδες επισκέπτες από Ελλάδα, Ουκρανία, Ρωσία, Γεωργία, ΗΠΑ, Αυστραλία και αλλού.

Από την πλευρά του το ελληνικό κράτος δεν κατόρθωσε να περιφρουρήσει 'στόχους' και πρόσωπα στην ελληνική επικράτεια, που θα μπορούσαν να τορπιλίσουν το κλίμα της λειτουργίας. Παραμονές της ιστορικής αυτής στιγμής, και ενώ -δικαιολογημένα ως ένα βαθμό- πολλά άτομα που ήθελαν να επισκεφθούν την Τραπεζούντα και να συμμετέχουν στη λειτουργία εξέφραζαν φόβους που σχετίζονταν με την ασφάλεια και με τον κίνδυνο που θα αντιμετώπιζαν από ενδεχόμενες επιθέσεις παρακρατικών και Γκρίζων Λύκων στην Τραπεζούντα, άγνωστοι έριξαν βόμβα μολότοφ στο τουρκικό προξενείο της Θεσσαλονίκης, ξυπνώντας μνήμες των Σεπτεμβριανών του 1955. Ήταν τότε που πάλι με αφορμή μια βόμβα που έριξε Τούρκος προβοκάτορας στον ίδιο χώρο, υπέστησαν βανδαλισμούς οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης, της Σμύρνης, της Ίμβρου και της Τενέδου. Και σαν να μην έφτανε αυτό, δυο μέρες μετά, κυριολεκτικά την παραμονή της λειτουργίας, 'άγνωστοι' προκάλεσαν φθορές σε περίπου είκοσι τάφους του οικισμού των Ρομά, Πος-Πος, στην Κομοτηνή, κινητοποιώντας ταυτόχρονα μερικές εκατοντάδες εγκάθετους του τουρκικού προξενείου, που διαδήλωσαν με 'αγανάκτηση' για τη δράση των 'ακραίων στοιχείων', που ακατανόητα χρέωσε στην χριστιανική πλευρά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Πεταλωτής.

Δηλαδή, δεν θα ήταν καθόλου υπερβολικό να πούμε ότι η ΕΡΓΕΝΕΚΟΝ δεν κατάφερε να δράσει προβοκατόρικα στην Τουρκία, αλλά μάλλον τα κατάφερε στην Ελλάδα, με τα εδώ ενεργούμενά της, που έδρασαν χωρίς να παρεμποδιστούν από το κοιμώμενο (;) ελληνικό κράτος. Αν επαληθεύονται οι φόβοι μας αυτοί, η κατάσταση είναι τραγική, αν η λέξη αυτή μπορεί να νοημαδοτήσει την πραγματικότητα.

Συνεχίζοντας τον απολογισμό, περνάμε στις πολιτικο-διπλωματικές πτυχές της υπόθεσης. Χωρίς να περιμένουν καν να περάσουν ορισμένες μέρες, διάφοροι (εγκάθετοι) δημοσιογράφοι εφημερίδων πανελλήνιας κυκλοφορίας και άλλων ΜΜΕ αλλά και 'παράγοντες' του οργανωμένου ποντιακού χώρου, αφού πρώτα επιτέθηκαν με ανοίκειο και πολλές φορές άδικο τρόπο σε άτομα και πολιτικούς που εκφράζονται με το δικό τους ιδιαίτερο τρόπο, στη συνέχεια ανέλαβαν εργολαβικά το έργο της διαστρέβλωσης των γεγονότων και της κατασυκοφάντησης του Ιβάν Σαββίδη και του 'ρωσικού παράγοντα'. Όπως φαίνεται από το χρονικό των γεγονότων που οδήγησαν στο 'άνοιγμα' της Παναγίας Σουμελά, ο Ιβάν Σαββίδης και εν γένει ο 'ρωσικός παράγοντας' έπαιξε σημαντικότατο ρόλο στην παραχώρηση της άδειας από την τουρκική κυβέρνηση. Η ύπαρξη επιστολών των Βλαδιμήρ Πούτιν και Σεργκέι Λαβρόφ στους Ερντογάν και Νταβούτογλου αντίστοιχα, με τις οποίες προέβαλαν το αίτημα του 'ανοίγματος' της Σουμελά στους ομολόγους τους, η παρουσία τα δυο προηγούμενα χρόνια το Δεκαπενταύγουστο στη Σουμελά και η παράσταση του Ιβάν Σαββίδη σε παράγοντες της τουρκικής βουλής για το θέμα, με ταυτόχρονη απουσία αντίστοιχων κινήσεων από ελληνικής πλευράς, μιλούν από μόνες τους. Οι Έλληνες της Ρωσίας, με επικεφαλής τον Ιβάν Σαββίδη, κινητοποιήθηκαν και πέτυχαν να φέρουν το θέμα προς εξέταση στις αρμόδιες τουρκικές αρχές.

Η κινήσεις του Ιβάν Σαββίδη και των Ελλήνων της Ρωσίας, που είναι Ρώσοι πολίτες, είχαν την υποστήριξη της ρωσικής κυβέρνησης, γεγονός που -απολύτως δικαιολογημένα κατά την άποψή μας- κινητοποίησε το Οικουμενικό Πατριαρχείο και εν μέρει την ελληνική πλευρά, υπό το φόβο της εισπήδησης της Ρωσικής εκκλησίας στην ιστορική για τον Ελληνισμό περιοχή του Πόντου και της Παναγίας Σουμελά. Από το σημείο εκείνο, περίπου από το Δεκαπενταύγουστο του 2009, το Οικουμενικό Πατριαρχείο εμπλέκεται ενεργά στο θέμα της λειτουργίας, για να φθάσουμε στο αίσιο αποτέλεσμα της 15ης Αυγούστου 2010, για το οποίο ασφαλώς και είχε καθοριστικό ρόλο η προσωπικότητα του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Πάντως, για το θέμα θα επανέλθουμε με ειδικό αφιέρωμα στο επόμενο φύλλο μας, για να μάθουν οι αναγνώστες μας τις πολιτικές, διπλωματικές και θρησκευτικές πτυχές αυτής της σοβαρής υπόθεσης.

Όσον αφορά στα ζητήματα αμοιβαιότητας που τίθενται από την τουρκική πλευρά, η οποία ούτε λίγο ούτε πολύ, ως αντάλλαγμα στην 'παραχώρηση' της Σουμελά, ζητεί από την Ελληνική κυβέρνηση τη λειτουργία οθωμανικού τεμένους στην Αθήνα. Πρώτα-πρώτα, η παραχώρηση της Τουρκίας δεν έγινε στην Ελλάδα, αφού -απ' όσο γνωρίζουμε- δεν υπήρχε αντίστοιχο έτοιμα από την ελληνική κυβέρνηση. Δηλαδή, με άλλα λόγια, η Τουρκία 'άνοιξε' τη Σουμελά επειδή υπήρχαν ρωσικές πιέσεις για το θέμα και ενεπλάκη το Οικουμενικό Πατριαρχείο, επειδή η Σουμελά από της ιδρύσεώς της συνεχώς είναι στη δικαιοδοσία του. Άρα, παρ' ότι το ζήτημα της Σουμελά αφορά το σύνολο του Ελληνισμού, η χώρα που ζήτησε επίσημα το 'άνοιγμα' της Μονής σε θρησκευτικές λειτουργίες είναι η Ρωσία και αν η Τουρκία ζητά αντίστοιχες 'παραχωρήσεις' στη λογική της αμοιβαιότητας, μάλλον προς τη Ρωσία θα πρέπει να απευθυνθεί.

Κλείνοντας, θα αναφερθούμε στις φωνές που ακούγονται από διάφορες πλευρές για το ρόλο του ενός και του άλλου, φωνές που δεν οδηγούν σε θετική κατεύθυνση ούτε το Ποντιακό ούτε τα εθνικά μας θέματα. Η περίπτωση του 'ανοίγματος' της Παναγίας Σουμελά θα πρέπει να μελετηθεί με μεγάλη προσοχή απ' όλους μας, γιατί πρόκειται για επιτυχία που προήλθε από την -έστω και προβληματική- συνεργασία των Ελλήνων της Ρωσίας, που είναι ένα ανεκμετάλλευτο εθνικό κεφάλαιο, των Ελλήνων της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου και θα πρέπει να αποτελέσει παράδειγμα δράσης για το μέλλον. Ο Ελληνισμός, στις δύσκολες στιγμές που περνά, χρειάζεται στρατηγική και πνεύμα συνεργασίας και όχι διαίρεσης.

Σ.Κ.

Ούλ’ εντάμαν, το σύνθημα της εποχής

Από τη στήλη: Τ’ εμέτερα, της εφημερίδας ΠΟΝΤΙΑΚΗ ΓΝΩΜΗ, φύλλο 18ο

Του Σάββα Καλεντερίδη

Έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν στο τεράστιο έργο που προσφέρουν οι ανά τον κόσμον ποντιακοί σύλλογοι, που διατηρούν ζωντανή τη φλόγα της μνήμης και του πολιτισμού. Χωρίς τους συλλόγους, η συλλογική μνήμη των Ποντίων αλλά και των λοιπών προσφύγων, σήμερα, περίπου 90 χρόνια μετά την Καταστροφή, θα ήταν πολύ διαφορετική και σίγουρα πολύ ασθενής.

Ο οργανωμένος ποντιακός χώρος, μέχρι σήμερα ταλαιπωρούνταν από φαινόμενα οικογενειοκρατίας, κομματισμού-κομματοκρατίας και παραγοντισμού, φαινόμενα που είναι υπεύθυνα για τον κατακερματισμό του χώρου και σε μεγάλο βαθμό έχουν καταδικαστεί στη συνείδηση του Ποντιακού Ελληνισμού και της κοινής γνώμης γενικότερα.

Μέχρι στιγμής, τα φαινόμενα αυτά, απασχολούσαν κατά κύριο λόγο τον ίδιο τον οργανωμένο ποντιακό χώρο, σε κάποιο βαθμό τους Ποντίους, τον πολιτικό κόσμο που ασχολείται ή ψηφοθηρεί στην πλάτη των Ποντίων και ελάχιστα την πολιτεία, όταν αυτή εκαλείτο να επιλύσει διαφορές μεταξύ παραγόντων, των λεγόμενων Ποντιοπατέρων. Τώρα όμως τα πράγματα αλλάζουν και ‘ανοίγει’ ο κύκλος των ανθρώπων που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ασχολούνται ή ενδιαφέρονται για Ποντιακό.

Η περίπτωση της Παναγίας Σουμελά και η -θετική κατά την άποψή μας- εμπλοκή του ρωσικού παράγοντα στο θέμα της λειτουργίας της Παναγίας Σουμελά, στον ιστορικό Πόντο, εκ των πραγμάτων αναδεικνύει διεθνώς το Ποντιακό Ζήτημα σε μια σύγχρονη μορφή, φέρνοντας στην επιφάνεια και αρκετά σοβαρές γεωπολιτικές πτυχές που σχετίζονται μ’ αυτό.

Τί σημαίνουν όλα αυτά;

Πρώτον, ότι πλέον οι παράγοντες που ασχολούνται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με το Ποντιακό, θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να αντιληφθούν τη σοβαρότητα του πράγματος και να αποκτήσουν ιστορική και γεωπολιτική παιδεία και συνείδηση γύρω από το όλο θέμα.

Δεύτερον, ότι η σοβαρότητα του πράγματος, που φαίνεται από τον τρόπο με τον οποίο καλύφθηκε η λειτουργία και το όλο θέμα από τα ελληνικά, τουρκικά και διεθνή ΜΜΕ, επιβάλλει την επίδειξη σοβαρότητος από όλους τους εμπλεκομένους, με στόχο την επίτευξη μιας αδιατάρακτης ενότητας, που θα βγάλει ολοκληρωτικά τον οργανωμένο ποντιακό χώρο από τον φαύλο κύκλο της οικογενειοκρατίας, του κομματισμού-κομματοκρατίας και του παραγοντισμού και θα του επιτρέψει να παίξει τον ιστορικό του ρόλο.

Τρίτο και τελευταίο, η ενεργοποίηση και εμπλοκή των Ελλήνων του Καυκάσου στο Ποντιακό Ζήτημα αντί για κατάρα, θα πρέπει να θεωρηθεί ως ευλογία, υπό την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλιστούν τα ιστορικά δικαιώματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην περιοχή, σε ενδεχόμενες βλέψεις του Πατριαρχείου της Μόσχας. Ακόμα και στην περίπτωση που δεχτούμε ότι πίσω από την εμπλοκή της Μόσχας στο θέμα κρύβονται γεωπολιτικά συμφέροντα της Ρωσίας, ο Ελληνισμός έχει τη δύναμη και τη σοφία να προωθήσει ταυτόχρονα και τα δικά του, έχοντας πάντα την ετοιμότητα να παίξει σωστά και αντί να χάσει να επωφεληθεί από το παιχνίδι του γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην περιοχή, σε περίπτωση που θελήσουν να εμπλακούν και άλλες μεγάλες δυνάμεις.

Μεγάλο και δύσκολο τελικά το όλο ζήτημα και απαιτεί ενότητα, υπευθυνότητα και σοβαρότητα. Γι’ αυτό και τίτλος του σχολίου μας: «Ούλ’ εντάμαν, το σύνθημα της εποχής».

Εγκαινιάστηκε το σχολείο «Ιβάν Κανίδης» στο μαρτυρικό Μπεσλάν

Ακριβώς έξι χρόνια μετά την τρομοκρατική επίθεση στο σχολείο του Μπεσλάν στη ρωσική Δημοκρατία της Βορείου Οσετίας στον Καύκασο, εγκαινιάστηκε σήμερα στη μαρτυρική πόλη ένα νέο υποδειγματικό σχολείο, στην ανέγερση του οποίου πρωταγωνίστησαν το ελληνικό και νορβηγικό ΥΠΕΞ και η τοπική ελληνική κοινότητα.

Σε μια ιδιαίτερα συγκινητική τελετή, φορτωμένη με τη βαριά θύμηση της ομηρίας εκατοντάδων ανθρώπων, που κατέληξε στο θάνατο 336 εξ αυτών, ανάμεσά τους 186 παιδιών, τιμήθηκε η μνήμη των θυμάτων και ειδικότερα του ηρωικού καθηγητή Φυσικής Αγωγής, Ιβάν Κανίδη, ο οποίος βρήκε τραγικό θάνατο από τους ισλαμιστές τρομοκράτες υπερασπιζόμενος τους μαθητές του και αρνούμενος ως το τέλος να τους εγκαταλείψει, αν και του προτάθηκε αυτή η διέξοδος.

Προς τιμήν του 74χρονου ομογενούς, το όνομα του οποίου έγινε θρύλος και παράδειγμα προς μίμηση στη Ρωσία, το νέο σχολείο πήρε το όνομά του και πρώτος του διευθυντής ορίστηκε ο γιος του, Κωνσταντίνος.

Παρόντες στην τελετή των εγκαινίων του σχολείου, που άρχισε από φέτος να λειτουργεί κανονικά, ήταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Β. Οσετίας, Ταϊμουράζ Μαμσούροφ, ο υφυπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Εspen Eide, και ο πρέσβης της Ελλάδας στη Ρωσία, Μιχάλης Σπινέλλης, ενώ στην τελετή συμμετείχε χορευτικό συγκρότημα των Ελλήνων ομογενών του ιδιαίτερα δραστήριου τοπικού συλλόγου, που χόρεψε ποντιακούς χορούς και τραγούδησε ελληνικά τραγούδια.

Ελλάδα και Νορβηγία χρηματοδότησαν την κατασκευή του σχολείου προσφέροντας από 2,5 εκατ. ευρώ μέσω του προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την ανάπτυξη, στο σχολείο θα φοιτούν έως και 200 μαθητές μελλοντικοί αθλητές, με έμφαση στο ποδόσφαιρο, εκ των οποίων 72 οικότροφοι. Οι εγκαταστάσεις του κρίνονται υποδειγματικές για ολόκληρη την περιοχή, ενώ ο σχεδιασμός και η κατασκευή του από την τοπική εταιρεία «ΒλαντΣτρόι», ιδιοκτησίας του προέδρου του ελληνικού Συλλόγου, Γιούρι Ασλανίδη, εισέπραξε τα συγχαρητήρια όλων των επισήμων, που ξεναγήθηκαν εντυπωσιασμένοι στους χώρους του.

«Ένα μεγάλο ευχαριστώ προς όσους μας βοήθησαν να βγούμε από το αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί από τη δήθεν οργάνωση «Αλληλεγγύη» και πρώτα απ' όλα στο ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, στο πρόσωπο του κ. Σπινέλλη στο τελικό στάδιο, και στον Χρήστο Σοφιανίδη από την Ένωση «Αργώ» της Καλλιθέας», δήλωσε ο Γ. Ασλανίδης, ικανοποιημένος που η σημαντική αυτή πρωτοβουλία υλοποιήθηκε.

Εκ μέρους του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, ο κ. Σπινέλλης επισκέφθηκε χθες και κατέθεσε λουλούδια στο παλιό σχολείο του Μπεσλάν και στο μνημείο-νεκρόπολη των θυμάτων.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ